– પશ્ચિમ એશિયામાં અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારતની ઓઈલ નીતિમાં મોટો ફેરફાર
– ભારતની ઓઈલ કંપનીઓએ 2026 માટે અમેરિકા સાથે 22 લાખ મેટ્રિક ટન એલપીજીનો કોન્ટ્રાક્ટ કર્યો
નવી દિલ્હી: ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સમજૂતી કરારના અહેવાલો વચ્ચે લેબનોન પર ઈઝરાયેલના હુમલા ચાલુ હોવાથી પશ્ચિમ એશિયામાં અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ ફેલાયેલું છે. આવા સમયમાં ભારતે તેની ઓઈલ નીતિમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. ભારતે ખાડી ક્ષેત્રોમાં ઓઈલ પુરવઠો પુનઃ સામાન્ય બને તે પહેલાં પોતાનું ઓઈલ સ્ટોરેજ સુરક્ષિત કરવાની રણનીતિ અપનાવી છે. ભારતે રશિયા અને યુએઈ પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી તથા અમેરિકા પાસેથી એલપીજી એટલે કે રાંધણ ગેસની ખરીદી વધારી છે. આમ, અમેરિકા ભારતનું નવું મોટું ગેસ પાર્ટનર બન્યું છે.
ભારતે જૂનમાં રશિયા પાસેથી દૈનિક ૨૬.૬ લાખ બેરલ, યુએઈ પાસેથી ૬.૩૬ લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી કરી
મેરીટાઈમ અને કોમોડિટી ઈન્ટેલિજન્સ કંપની ક્લેપેરના આંકડા મુજબ ભારતે ૧૯ જુન સુધીમાં રશિયા પાસેથી સરેરાશ દૈનિક ૨૬.૬ લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરી છે જ્યારે મે મહિનામાં આ આંકડો ૧૯.૧ લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ હતો. આ સાથે રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઈલ પૂરવઠાકાર દેશ બન્યો છે.
ભારતે સંયુક્ત આરબ અમિરાત (યુએઈ) પાસેથી પણ દૈનિક ૬.૩૬ લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી કરી હતી, જે મે મહિનામાં વિક્રમી ૬.૪૪ લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસથી થોડીક ઓછી હતી. ભારતે વેનેઝુએલા પાસેથી પ્રતિ દિવસ ૨.૦૯ લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી કરી હતી. આ સાથે વેનેઝુએલા ભારતનું ચોથું સૌથી મોટું ઓઈલ પુરવઠાકાર બન્યું છે. સાઉદી અરબ પાસેથી ભારતે દૈનિક ૩.૮૪ લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી કરી છે.
બીજીબાજુ ભારતે અમેરિકા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત ઘટાડીને ૯૧ હજાર બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી ગઈ છે જ્યારે મે મહિનામાં તે પ્રતિ દિવસ ૨.૫૨ લાખ બેરલ હતી.
ભારતે તેની નવી રણનીતિ હેઠળ અમેરિકા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત ઘટાડી છે, પરંતુ રાંધણ ગેસ (એલપીજી)ની આયાત વધારી છે. મધ્ય-પૂર્વમાં અમેરિકા, ઈઝરાયેલ, ઈરાન યુદ્ધના કારણે ભૂ-રાજકીય અનિશ્ચિતતા વચ્ચે હવે અમેરિકા ભારતના સૌથી મોટા ગેસ પૂરવઠાકાર તરીકે ઊભરી આવ્યો છે. ભારતના આ પગલાંથી ઘરેલુ બજારમાં એલપીજીની અછત ઊભી નહીં થાય, પરંતુ લાંબા સમુદ્રી અંતરના કારણે લોજિસ્ટિક્સનો ખર્ચ વધી ગયો છે.
સીએએસના ડેટા મુજબ ૫ માર્ચે પૂરા થતા સપ્તાહમાં ભારતની એલપીજીની આયાત ૩.૨૨ લાખ મેટ્રિક ટન હતી, તે ૧૯ માર્ચે પૂરા થતા સપ્તાહમાં ઘટીને ૨.૬૫ લાખ મેટ્રિક ટન રહી ગઈ હતી. પશ્ચિમ એશિયાથી આવતા ગેસના પ્રમાણમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો હતો. તેનાથી વિપરિત અન્ય ક્ષેત્રોમાંથી થતો પૂરવઠો વધીને ૧.૭૬ લાખ મેટ્રિક ટન પર પહોંચી ગયો છે.
રસપ્રસદ વાત એ છે કે ભારતની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ વર્ષ ૨૦૨૬ માટે અમેરિકા સાથે ૨૨ લાખ મેટ્રિક ટન એલપીજીની આયાત કરવાનો કોન્ટ્રાક્ટ કર્યો છે. તે દર મહિને લગભગ ચાર મોટા વીએલજીસી જહાજોની ખેપ સમાન છે. વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રારંભિક બે મહિનામાં જ ભારતે અમેરિકા પાસેથી ૪.૮૦ લાખ મેટ્રિક ટન એલપીજીની આયાત કરી છે, જે લગભગ ૧૧ જહાજો સમાન છે.
રેટિંગ એજન્સી ક્રિસિલના રિપોર્ટ મુજબ એપ્રિલ ૨૦૨૬ સુધીમાં અમેરિકા ભારત માટે મોટો એલપીજી પૂરવઠાકાર દેશ તરીકે ઊભરી આવ્યો છે. ફેબુ્રઆરીમાં ભારતની કુલ એલપીજી આયાતમાં અમેરિકાની ભાગીદારી જે માત્ર ૮ ટકા હતી તે એપ્રિલ સુધીમાં વધીને લગભગ ૩૩ ટકા જેટલી થઈ ગઈ છે. આ સિવાય ભારતે આર્જેન્ટિના, ચિલી, ફ્રાન્સ અને નેધરલેન્ડ જેવા દેશો પાસેથી પણ એલપીજીની ખરીદી વધારી છે.
