A Pound of Flesh: When maintenance becomes a tool for exploitation: હાલમાં જ મધ્ય પ્રદેશ હાઈકોર્ટમાં એક મહિલાએ તેના પતિ પાસેથી વચગાળાના ભરણપોષણની માંગ કરતી અરજી કરી હતી. આ અરજીની સુનાવણીમાં કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે, ‘મહિલા આર્થિક રીતે સદ્ધર છે અને ભરણપોષણ કરવા માટે સક્ષમ છે. આ કેસમાં અરજીમાં કરાયેલી માંગ પતિના શરીરમાંથી માંસ નોચી લેવા બરાબર છે.’
શેક્સપિયરના ‘મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ’નો ઉલ્લેખ
આ કેસની સુનાવણીમાં મધ્ય પ્રદેશ હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ વિવેક જૈને શેક્સપિયરના પ્રસિદ્ધ નાટક ‘મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ’નો સંદર્ભ આપતા પત્નીની માંગને ‘attempt to extract a pound of flesh’ એટલે કે અત્યંત ક્રૂર અને અયોગ્ય ગણાવી હતી. ટૂંકમાં તમામ મુદ્દા ધ્યાનમાં રાખીને અવલોકન કર્યું હતું કે, આ કેસમાં પતિ અને પત્નીની આવક લગભગ સરખી છે. તેઓને કોઈ સંતાન પણ નથી.
આ નાટકમાં ‘શાયલોક’ નામનો એક વ્યાજખોર હોય છે. તે એક વ્યક્તિને પૈસા ઉધાર આપતી વખતે શરત રાખે છે કે, જો સમયસર પૈસા પાછા નહીં મળે, તો તે ઉધાર લેનારાના શરીરમાંથી ગમે ત્યાંથી ‘એક પાઉન્ડ માંસ’ કાપી લેશે. આ પરથી ‘પાઉન્ડ ઓફ ફ્લેશ’ શબ્દનો ઉદભવ થયો છે. સરળ ભાષામાં તેનો અર્થ કોઈની ચામડી ઉતરડી લેવી કે કોઈના લોહી તરસ્યા હોવું એવો થઈ શકે.
ફેમિલી કોર્ટ પણ પત્નીની અરજી ફગાવી ચૂકી છે
આ દંપતિના લગ્ન 4 નવેમ્બર 2022ના રોજ થયા હતા, પરંતુ જૂન 2023થી તેઓ અલગ રહેતા હતા. આ દરમિયાન પતિએ છૂટાછેડા માટે અરજી કરી હતી. છૂટાછેડાની કાર્યવાહી વખતે પત્નીએ ફેમિલી કોર્ટમાં ભરણપોષણ અને કાયદાકીય ખર્ચ માટે અરજી કરી હતી. આ અરજીમાં મહિલાએ પોતે જ સ્વીકાર્યું હતું કે, ‘હું નોકરી કરું છું અને મારી વાર્ષિક આવક રૂ. 20 લાખ છે. જો કે, મારા પતિની વાર્ષિક આવક રૂ. 30 લાખ છે.’ જો કે, તેના પતિએ આ દાવો નકારી કાઢ્યો હતો. ફેમિલી કોર્ટે આ અરજી ફગાવતા કહ્યું હતું કે, ‘મહિલા પહેલેથી જ નોંધપાત્ર આવક ધરાવે છે અને તેની કોઈ અન્ય આર્થિક જવાબદારી નથી.’
મહિલાની ‘પગાર ઘટી ગયા’ની દલીલ કોર્ટે ફગાવી દીધી
જો કે આ ચુકાદાને મહિલાએ મધ્ય પ્રદેશ હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. મહિલાએ દલીલ કરી હતી કે, મારી આર્થિક સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. મારો પગાર ઘટીને વાર્ષિક રૂ. 14.81 લાખ થઈ ગયો છે. જો કે, હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ ઘટાડા પછી પણ માસિક આવક આશરે રૂ. 1.25 લાખ છે, જે આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર રહેવા માટે પૂરતી છે.
આ દરમિયાન કોર્ટે અંતમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘તમારે કોઈ બાળકની જવાબદારી નથી. બંનેની આવકમાં મોટો તફાવત નથી કે, જેથી એક પક્ષ બીજા પર આર્થિક રીતે નિર્ભર હોય.’ આ ટિપ્પણી કરીને હાઈકોર્ટે ફેમિલી કોર્ટના પત્નીને વચગાળાનું ભરણપોષણ આપવાનો ઈનકાર કરતો ચુકાદો યોગ્ય ઠેરવ્યો હતો.
