મુંબઈ : ભારતમાં ઈક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડોમાં રોકાણકારો એક તરફ ઓકટોબર મહિનામાં સાવચેત બન્યા છે અને રોકાણ પ્રવાહ આ મહિનામાં ૧૯ ટકા જેટલો ઘટયો છે. ત્યારે બીજી તરફ ઓકટોબર મહિનાના અંતે ઈક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડોના વહીવટ હેઠળની એસેટ્સ-એસેટ્સ અન્ડર મેનેજમેન્ટ (એયુએમ) પ્રથમ વખત રૂપિયા ૫૦ લાખ કરોડનો આંક પાર કરી ગયો છે. જે બે વર્ષમાં બમણો થયો છે.
આ સીમાચિહ્નરૂપ આંક સાથે ઈક્વિટી માર્કેટમાં ભાગીદારી માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડો રોકાણકારો માટે સૌથી પસંદગીનો માર્ગ રહ્યો છે. વધતા રોકાણકારોના બેઝ અને સિસ્ટેમેટિક ઈન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન્સ (એસઆઈપીઝ)ની વિશ્વસનીયતાને કારણે મ્યુચ્યુઅલ ફંડો માલિકીમાં વધારો થયો છે. એયુએમમાં આ વૃદ્વિ અને રોકાણના પ્રવાહ બાબતે ઉદ્યોગના અગ્રણીનું કહેવું છે કે, રોકાણકારોનો વિશ્વાસ સંપાદિત કરવા દાયકાઓથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ડિસ્ટ્રીબ્યુટરોની મહેનત અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડોમાં પારદર્શકતા બની રહે એ માટે નિયામકોના સતત પ્રયાસો થકી આ શક્ય બન્યું છે.
કેલેન્ડર વર્ષ ૨૦૨૫માં ઓકટોબર મહિના સુધી ઈક્વિટી સ્કિમોમાં રોકાણમાં ૨.૯ લાખ કરોડ રૂપિયાનો ચોખ્ખો પ્રવાહ નોંધાયો છે. વર્ષ ૨૦૨૩માં રોકાણકારોએ રૂપિયા ૩.૯ લાખ કરોડનું રોકાણ કર્યું હતું, જે વર્ષ ૨૦૨૨ના રોકાણ કરતાં બમણાથી વધુ રહ્યું છે. ઈક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડોમાં રોકાણ પ્રવાહ મંદ પડયા છતાં રોકાણ નવી ઊંચાઈએ પહોંચ્યું છે. ઓકટોબરના અંતે વર્ષ ૨૦૨૫ ઈક્વિટી નેટ ખરીદી રૂ.ચાર લાખ કરોડ રહી છે. જે વર્ષ ૨૦૨૪માં ૪.૩ લાખ કરોડ રહી હતી. ભારતના કુલ માર્કેટ કેપિટલાઈઝેશનમાં અત્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડોનો હિસ્સો ૧૧ ટકા જેટલો રહ્યો છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડો અને ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઈન્વેસ્ટરોની માલિકી વચ્ચેનો તફાવત છેલ્લા બે વર્ષમાં ઘટીને ૫.૭૮ ટકા રહી ગયો છે. આ તફાવત અગાઉ ૩૧, માર્ચ ૨૦૧૫ના ૧૭.૧૫ ટકાની સર્વોચ્ચ સપાટીએ રહ્યો હતો. જ્યારે એફઆઈઆઈઝનો હિસ્સો ૨૦.૭૧ ટકા અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડોનો હિસ્સો માત્ર ૩.૫૬ ટકા જેટલો રહ્યો હતો. મ્યુચ્યુઅલ ફંડોની ઈક્વિટી માલિકીમાં છેલ્લા ૧૫ મહિનામાં રૂ.૧૦ લાખ કરોડનો વધારો થયો છે. જે હોલ્ડિંગ રૂ.૩૦ લાખ કરોડથી વધીને રૂ.૪૦ લાખ કરોડ પહોંચ્યું છે.
છેલ્લા એક વર્ષમાં મ્યુ. ફંડ સ્કિમોમાં ૧૨.૪ ટકા વધારો : ૨૯૫ સ્કિમો લોન્ચ થઈ
મ્યુચ્યુઅલ ફંડોમાં રોકાણકારોના રોકાણ આકર્ષણ સાથે ઉદ્યોગમાં વિવિધ મ્યુચ્યુઅલ ફંડો દ્વારા અનેક સ્કિમો લાવવામાં આવી છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ઉદ્યોગમાં ૨૯૫ નવી સ્કિમો લોન્ચ થવા સાથે કુલ સ્કિમોની સંખ્યા ૨૬૬૯ થઈ છે. આમ એક વર્ષમાં ૧૨.૪ ટકાનો વધારો થયો છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગમાં નવા પ્રવેશેલા ફંડ હાઉસોનું વૃદ્વિમાં યોગદાન નોંધનીય રહ્યું છે. ગ્રો એએમસી દ્વારા ૨૩ સ્કિમો લોન્ચ કરીને કુલ ૪૭ સ્કિમો થઈ છે. જ્યારે એન્જલ વન એએમસીએ ૧૧ નવા ફંડ રજૂ કર્યા છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ચાર ફંડ હાઉસો નવા પ્રવેશ્યા છે. જેમાં જિયો બ્લેકરોક દ્વારા ૯ સ્કિમ, કેપિટલમાઈન્ડ એએમસી દ્વારા બે સ્કિમ, યુનિફી એએમસીએ ત્રણ સ્કિમ અને વેલ્થ કંપની એએમસીએ પાંચ સ્કિમ રજૂ કરી છે. આ ચાર એએમસીઝ દ્વારા મળીને ૧૯ સ્કિમો લાવીને એયુએમ રૂ.૧૬,૧૪૫ કરોડનું યોગદાન રહ્યું છે.
