નવી દિલ્હી : નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ની શરૂઆતમાં, કેન્દ્ર સરકારને ડાયરેક્ટ ટેક્સ કલેક્શન મોરચે મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ૧૦ જુલાઈ સુધીમાં, દેશનું નેટ ડાયરેક્ટ ટેક્સ કલેક્શન ૧.૩ ટકા ઘટીને રૂ.૫.૬૩ લાખ કરોડની આસપાસ થઈ ગયું છે. તેમાં કોર્પોરેટ ટેક્સ કલેક્શનમાં સૌથી મોટો ૩.૭ ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે નોન-કોર્પોરેટ ટેક્સ કલેક્શનમાં પણ ૦.૦૪ ટકાનો નજીવો ઘટાડો થયો છે.
જોકે, સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ એકમાત્ર એવો કર હતો જેમાં આ સમયગાળા દરમિયાન વધારો જોવા મળ્યો હતો. તે ૭.૪૬ ટકા વધીને રૂ.૧૭,૮૭૪ કરોડ થયો છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં રૂ.૧૬,૬૩૨ કરોડ હતું.
આ સમયગાળા દરમિયાન રિફંડના આંકડામાં પણ મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. ૧૦ જુલાઈ સુધીમાં, કર વિભાગે લગભગ રૂ.૧.૦૨ લાખ કરોડની રિફંડ રકમ જારી કરી છે, જે ગયા વર્ષ કરતા ૩૮ ટકા વધુ છે. રિફંડ પહેલાં જોઈએ, તો કુલ કર વસૂલાત ૩.૧૭ ટકા વધીને લગભગ રૂ.૬.૬૫ લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. લગભગ એક મહિના પહેલા, ૧૦ જૂન સુધીમાં, કુલ વસૂલાતમાં ૪.૮૬ ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો, જ્યારે આ આંકડો રૂ.૫.૪૫ લાખ કરોડ હતો. અગાઉ, ૧૯ જૂન સુધીમાં, ચોખ્ખી કર વસૂલાત વાર્ષિક ધોરણે ૧.૪ ટકા ઘટી હતી.
૧૦ જુલાઈ સુધીમાં, કોર્પોરેટ કર વસૂલાતમાં ૯.૪૨ ટકાનો વધારો થયો છે. જોકે, આ સમયગાળા દરમિયાન, સરકારે અત્યાર સુધીમાં કુલ રૂ.૮૯,૮૬૩ કરોડ ટેક્સ રિફંડના રૂપમાં પરત કર્યા છે, જે ગયા વર્ષ કરતા ૫૬.૮૫ ટકા વધુ છે. એટલે કે, ટેક્સ આવકમાં વધારો થયો હોવા છતાં, મોટો ભાગ રિફંડના રૂપમાં ગયો હતો.
તે જ સમયે, બિન-કોર્પોરેટ કરદાતાઓ – જેમ કે વ્યક્તિગત કરદાતાઓ, હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારો, પેઢીઓ, વ્યક્તિઓના જૂથો, વ્યક્તિઓના સંગઠનો, સ્થાનિક સંસ્થાઓ પાસેથી ચોખ્ખી કર વસૂલાત નજીવી ઘટીને લગભગ રૂ.૩.૪૫ લાખ કરોડ થઈ હતી. જોકે, આ શ્રેણીમાં રિફંડની રકમ ઘટીને રૂ.૧૨,૧૧૪ કરોડ થઈ હતી, જે વાર્ષિક ધોરણે લગભગ ૨૭ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે. કર નિષ્ણાતો માને છે કે કુલ ડાયરેક્ટ ટેક્સ વસૂલાતમાં ઘટાડો થવાનું એક મુખ્ય કારણ ટેક્સ રિફંડમાં વધારો છે, પરંતુ કેટલાક અન્ય કારણો પણ જવાબદાર છે.
નવા વ્યક્તિગત આવકવેરા સ્લેબ માળખાએ મોટી સંખ્યામાં કરદાતાઓને રાહત આપી છે, જેના કારણે તેમની કર જવાબદારીમાં ઘટાડો થયો છે. બીજી તરફ, કંપનીઓ દ્વારા મૂડી ખર્ચમાં વધારો થવાને કારણે, તેમના ઘસારા દાવાઓમાં વધારો થયો છે, જેના કારણે તાત્કાલિક ચૂકવવાપાત્ર કર પર અસર પડી છે.
