અમદાવાદ : નબળો પાક હોવા છતાં સોયાબીનના ભાવ સતત ઘટી રહ્યા છે. સોયાબીનના ભાવ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (એમએસપી) કરતા ઘણા નીચે વેપાર કરી રહ્યા છે. વરસાદથી સોયાબીનના પાકને નુકસાન થયું છે. વધુમાં, બજારોમાં સોયાબીનની આવક પણ ઘટી રહી છે. કોમોડિટી વિશ્લેષકો માને છે કે નબળા ઉત્પાદન અને આવકને કારણે ભાવમાં વધારો થવો જોઈએ, પરંતુ તેની માંગ નબળી હોવાથી સોયાબીનના ભાવ ઘટી રહ્યા છે.
બજારોમાં નવા સોયાબીનનું આગમન થઈ ચૂક્યું છે, જોકે ગયા વર્ષ કરતાં ભાવ નીચા છે. સોયાબીનના મુખ્ય બજાર ઇન્દોરમાં, સોયાબીન લગભગ ૪,૩૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. મહારાષ્ટ્રની મંડીઓમાં ભાવ ૩,૫૦૦ થી ૪,૦૦૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલની વચ્ચે છે. સોયાબીનના ભાવ એમએસપી કરતા ઘણા ઓછા છે.
કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે સોયાબીનનો એમએસપી ૫,૩૨૮ પ્રતિ ક્વિન્ટલ જાહેર કર્યો છે, જ્યારે, ફક્ત ઇન્દોરના ભાવોના આધારે, સોયાબીન એમએસપી કરતા રૂ. ૧,૦૦૦ નીચા ભાવે વેચાઈ રહ્યા છે. બજારના જાણકારોએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે ઇન્દોરમાં ભાવ ૪,૩૦૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે, ત્યારે ધાર, હરદા અને અન્ય મંડીઓમાં, સોયાબીન એમએસપી કરતા રૂ. ૧,૫૦૦થી વધુ નીચે વેચાઈ રહ્યા છે.
કોમોડિટી નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે મંડીઓમાં નવા સોયાબીનનું આગમન શરૂ થયું છે, ત્યારે આગમન હજુ પણ ગયા વર્ષ કરતા ઓછું છે. આ વર્ષે ૧થી ૯ ઓક્ટોબર દરમિયાન બજારમાં ૧.૪૪ લાખ ટન સોયાબીનનું આગમન થયું છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં આવેલા ૩.૧૬ લાખ ટન કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું છે. તેમ છતાં, સોયાબીનના ભાવ ઘટી રહ્યા છે.
આનું કારણ સોયાબીનની માંગ ઓછી છે. સોયાબીનમાં હાલમાં ભેજનું પ્રમાણ વધુ છે, જેના કારણે ક્રશર તેની ખરીદી ઓછી કરી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોયાબીન અને સોયાબીન તેલ પણ સસ્તું છે. આ જ કારણથી વેપારીઓ, સ્ટોકિસ્ટ અને મિલરો હાલમાં ધીમી ગતિએ સોયાબીન ખરીદી રહ્યા છે, જેના કારણે સોયાબીનના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે.
આ વર્ષે સોયાબીનનું વાવેતર ઘટયું છે. સરકારી માહિતી અનુસાર, આ ખરીફ સિઝનમાં ૧૨૦.૪૫ લાખ હેક્ટરમાં સોયાબીનનું વાવેતર થયું છે, જે અગાઉની સિઝનમાં ૧૨૯.૫૫ લાખ હેક્ટરનો વધુ આંકડો હતો. ઘટેલા વાવેતર વિસ્તાર વચ્ચે વરસાદને કારણે સોયાબીનના પાકને પણ નુકસાન થયું છે.
બજારના જાણકારોએ જણાવ્યું હતું કે લણણી દરમિયાન તાજેતરના વરસાદથી સોયાબીનનું નુકસાન થયું છે. પરિણામે, પ્રતિ એકર માત્ર ૨ થી ૨.૫ ક્વિન્ટલ સોયાબીનનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે, જે ૩ થી ૪ ક્વિન્ટલ જેટલું હોવું જોઈએ. વાવણી ઓછી થવાને કારણે અને હવે વરસાદને કારણે થયેલા નુકસાનને કારણે, વેપારી વર્ગનો અંદાજ સૂચવે છે કે આ વર્ષે સોયાબીનનું ઉત્પાદન ૧૦ મિલિયન ટન થશે, જે ગયા વર્ષે ૧૧ મિલિયન ટન હતું.
