Kubera Temple India: દિવાળીના બે દિવસ પહેલા ઉજવવામાં આવતાં ધનતેરસ પર ધનના દેવતા ભગવાન કુબેરની પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ જ કારણ છે કે મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં આવેલા કુબેર મંદિરમાં આ વર્ષે શુક્રવારથી દેશભરમાંથી ભક્તોનું ઘોડાપુર આવી રહ્યું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સાંદીપનિ આશ્રમમાં સ્થિત કુબેરની આ પ્રાચીન મૂર્તિ ભગવાન કૃષ્ણ દ્વારા પોતે સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.
આ પણ વાંચો: ધનતેરસની સાંજે ભૂલથી પણ આ કામ ન કરશો, નહીંતર માતા લક્ષ્મીના આશીર્વાદથી વંચિત રહેશો
કુંડેશ્વર મહાદેવ મંદિરમાં બિરાજમાન છે કુબેર દેવ
એ વાત જાણીતી છે કે, ઉજ્જૈનના મંગલનાથ રોડ પર સ્થિત મહર્ષિ સાંદીપનિના આશ્રમમાં ભગવાન કૃષ્ણએ પોતાનું શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. આશ્રમ સંકુલમાં શ્રી કૃષ્ણ બલરામ મંદિરની નજીક કુંડેશ્વર મહાદેવ મંદિર છે, જે 84 મહાદેવોમાંનું 40મું છે. ભગવાન કુબેરની આ પ્રાચીન મૂર્તિ આ મંદિરના ગર્ભગૃહમાં પ્રતિષ્ઠિત છે. આ મંદિરની છત પણ અનોખી છે, જેનો આકાર શ્રીયંત્ર જેવો છે.
અત્તર લગાવવાથી મળે છે સમૃદ્ધિ
સ્થાનિક લોકોના કહેવા પ્રમાણે એવી માન્યતા છે કે, ધનતેરસ પર કુબેરની પૂજા કરવાથી અને તેના પેટમાં અત્તર લગાવવાથી પરિવારમાં સમૃદ્ધિ આવે છે. આ જ કારણ છે કે, દેશભરમાંથી લોકો અહીં દર્શન કરવા અને સુખ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરવા આવે છે. શનિવારે, ધનતેરસના ખાસ પ્રસંગે બે ખાસ આરતી કરવામાં આવશે, જેમાં સૂકા ફળો, અત્તર, મીઠાઈઓ અને ફળોનો પ્રસાદ ચઢાવવામાં આવશે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે, માત્ર તેમને જોવાથી જ ધન પ્રાપ્ત થાય છે. મંદિરના પ્રવેશદ્વાર પર ઉભેલી નંદીની અદ્ભુત પ્રતિમા પણ ભક્તો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
ભગવાન કૃષ્ણ કુબેરને લાવ્યા
મંદિરના પુજારી શિવાંશ વ્યાસે આ પ્રાચીન પ્રતિમા સાથે જોડાયેલી કથા કહી હતી. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે ભગવાન કૃષ્ણ મહર્ષિ સાંદીપનિના આશ્રમમાં પોતાનું શિક્ષણ પૂર્ણ કરીને દ્વારકા જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે કુબેર ગુરુ દક્ષિણા તરીકે ધન લાવ્યા હતા. પરંતુ ગુરુ અને તેમની માતાએ ભગવાન કૃષ્ણને કહ્યું કે, તેમના પુત્રનું રાક્ષસ શંખાસુર દ્વારા અપહરણ કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે ગુરુના પુત્રને પાછો લાવવા માટે ભગવાન કૃષ્ણ પાસે ગુરુ દક્ષિણા (ભેટ) માંગી. ભગવાન કૃષ્ણે ગુરુના પુત્રને રાક્ષસથી મુક્ત કરાવીને તેને ગુરુ અને તેની માતાને સોંપ્યો હતો, અને પછી દ્વારકા ગયા. આ ઘટના પછી કુબેર આશ્રમમાં રહ્યા. આ જ કારણ છે કે કુબેરની મૂર્તિ બેસવાની મુદ્રામાં છે.
શાંગુ કાળની એક ખૂબ જ પ્રાચીન મૂર્તિ
પુજારી વ્યાસના જણાવ્યા પ્રમાણે મંદિરમાં સ્થાપિત કુબેરની આ મૂર્તિ મધ્યયુગીન કાળની છે અને આશરે 800 થી 1100 વર્ષ જૂની છે. તેને શાંગુ કાળના ઉચ્ચ કક્ષાના કારીગરો દ્વારા બેસાલ્ટ પથ્થરમાંથી કોતરવામાં આવી હતી. આશરે 3.5 ફૂટ ઊંચી આ મૂર્તિના ચાર હાથ છે: જેમાંથી બે હાથ પૈસા ધરાવે છે, એક સોમ પાત્ર ધરાવે છે, અને એક આશીર્વાદના સંકેતમાં છે. મૂર્તિનું તીક્ષ્ણ નાક, અગ્રણી પેટ અને શરીરને શણગારતા આભૂષણો કુબેરના દેખાવને અત્યંત આકર્ષક બનાવે છે.
આ પણ વાંચો: ધનતેરસે ખરીદી ઉપરાંત કરો આ કામ, ઘર ધન-સમૃદ્ધિથી છલકાઈ જશે
દેશમાં ફક્ત ત્રણ જગ્યાએ કુબેર પ્રતિષ્ઠિત છે.
પુજારીના કહેવા મુજબ કુબેરની આવી પ્રાચીન મૂર્તિઓ દેશમાં માત્ર ત્રણ સ્થળોએ જ અસ્તિત્વ ધરાવે છે: ઉત્તર, દક્ષિણ અને મધ્ય ભારતમાં ઉજ્જૈન. આ ઉજ્જૈનમાં કુબેર મંદિરનું મહત્ત્વ વધારે છે.
