અમદાવાદ : યુએસ ટેરિફ અને વૈશ્વિક આર્થિક દ્રષ્ટિકોણની અસર અંગે ચિંતાઓ વધવાને કારણે તેમજ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરમાં ઘટાડા અને યુએસ ડોલર નબળો પડવાથી રોકાણકારો સોના અને ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓમાં નાણાં રોકાણને પ્રાયોરિટી આપતા વૈશ્વિક બજારમાં પહેલી વાર હાજર બજારમાં ચાંદી ૭૦ ડોલર અને સોનું ૪૫૦૦ ડોલર નજીક પહોંચી ગયું છે. જ્યાં કિંમતી ધાતુ તાત્કાલિક ડિલિવરી માટે ખરીદવામાં આવે છે. વૈશ્વિક બજારોની તેજી પાછળ ભારતીય બજારમાં પણ સોના-ચાંદીમાં તોફાની તેજી સાથે ભાવ નવી વિક્રમી સપાટીએ પહોંચી ગયા છે.
જ્યારે વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરવામાં આવે છે, ત્યારે રોકાણકારો સામાન્ય રીતે ચાંદી જેવી સંપત્તિ ખરીદે છે કારણ કે બેંકમાં રોકડ રાખવા અથવા ટૂંકા ગાળાના બોન્ડ ખરીદવાના ફાયદા ઘટે છે. રોકાણકારો સ્વાભાવિક રીતે માંગને મૂલ્યના ભંડાર તરીકે જોવામાં આવતી સંપત્તિઓ તરફ નજર ફેરવે છે, જેમાં ચાંદીનો સમાવેશ થાય છે. કહેવાતા રોકાણનું સેફ હેવન સંપત્તિઓમાં સ્થળાંતર પણ તાજેતરના મહિનાઓમાં સોના-ચાંદીમાં નવા વિક્રમી ઊંચાઈએ પહોંચવાનું એક મુખ્ય કારણ હતું.
વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ રોકાણકારો સસ્તા વિકલ્પો શોધી રહ્યા હોવાથી સોનાના મૂલ્યમાં થયેલા ઉછાળાથી ચાંદીમાં તેજી ‘સ્પિલઓવર અસર’ પણ જોવા મળી શકે છે. આ વર્ષે સોનામાં ૫૦% થી વધુનો વધારો થયો છે, જેનું કારણ મધ્યસ્થ બેંકો દ્વારા મોટી ખરીદી છે. આ વર્ષે પ્લેટિનમ અને પેલેડિયમના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે. ટેક્નોલોજી ઉદ્યોગ દ્વારા મજબૂત માંગ પુરવઠા કરતાં વધી ગઈ હોવાથી ચાંદીના મૂલ્યમાં પણ વધારો થયો છે. આ વર્ષે ચાંદીના મૂલ્યમાં બમણાથી વધુ વધારો થયો છે.
ચાંદી માત્ર રોકાણની સંપત્તિ જ નથી પણ ભૌતિક સંસાધન પણ છે, તેમ જણાવતા વિશ્લેષકોએ ઉમેર્યું હતું કે ચાંદી માત્ર રોકાણની સંપત્તિ જ નથી, પરંતુ ભૌતિક સંસાધન પણ છે, અને વધુ ઉત્પાદકો આ સામગ્રીની જરૂરિયાત શોધી રહ્યા છે. સોના અથવા તાંબા કરતાં વધુ સારી રીતે વીજળીનું સંચાલન કરતી આ કિંમતી ધાતુનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (ઈવી) અને સૌર પેનલ જેવા માલના ઉત્પાદન માટે થાય છે. નિષ્ણાતો આગાહી કરે છે કે ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના વધતા વેચાણને કારણે ચાંદીની માંગમાં વધારો થશે, જ્યારે કાર માટે અદ્યતન બેટરીઓને કારણે પણ આ ધાતુની વધુ જરૂર પડશે.
આ સ્થિતિની બીજી તરફ ચાંદીનો પુરવઠો ઝડપથી વધારવો મુશ્કેલ છે કારણ કે વૈશ્વિક ઉત્પાદનનો મોટાભાગનો ભાગ ખાણોમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે જે મુખ્યત્વે સીસું, તાંબુ અથવા સોના જેવી અન્ય ધાતુઓ પણ કાઢે છે. યુએસ તેની લગભગ બે તૃતીયાંશ ચાંદીની આયાત કરે છે, જેનો ઉપયોગ ઉત્પાદન તેમજ ઘરેણાં અને રોકાણ માટે થાય છે.
ઉત્પાદકો પુરવઠો મેળવવા માટે દોડધામ કરી રહ્યા છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે અછતને કારણે તેમના કામકાજમાં વિક્ષેપ ન પડે, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારોમાં ભાવમાં વધારો થયો છે અને તેની સીધી અસર ભારતીય બજારમાં પણ જોવા મળી છે. વિશ્લેષકોને અપેક્ષા છે કે આગામી મહિનાઓમાં ચાંદીના ભાવ ઊંચા રહેશે.
