Supreme Court Judge Justice Surya Kant: સુપ્રીમ કોર્ટના જજ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતના મતે, જુદા જુદા યુગો અને સંસ્કૃતિઓમાં લગ્નનો ઉપયોગ ઘણીવાર મહિલાઓને દબાવવા અને નિયંત્રિત કરવાના સાધન તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, તેમણે જણાવ્યું કે આધુનિક કાનૂની અને સામાજિક સુધારાઓ દ્વારા હવે ધીમે ધીમે લગ્નજીવનને સમાનતા અને સન્માન પર આધારિત ભાગીદારી તરીકે પુનર્વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ફેમિલી લોમાં સમાનતા: જસ્ટિસ સૂર્યકાંત
બુધવારે ‘ક્રોસ-કલ્ચરલ પર્સ્પેક્ટિવ્સ: ફેમિલી લોમાં ઉભરતા વલણો અને પડકારો’ વિષય પરના સેમિનારમાં બોલતા, જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે સ્વીકાર્યું કે આ એક અસુવિધાજનક સત્ય છે. તેમણે ઉમેર્યું કે વર્તમાન સમયના કાનૂની અને સામાજિક સુધારાઓ લગ્નને સમાનતા, ગરિમા અને પરસ્પર સન્માન પર આધારિત પવિત્ર ભાગીદારીમાં પરિવર્તિત કરી રહ્યા છે.
ભારતમાં મહિલા અધિકારો માટે કાનૂની માળખું; લગ્નનો ઐતિહાસિક સંદર્ભ
જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે જણાવ્યું કે ભારતમાં, મહિલાઓના અધિકારોની સુરક્ષા માટે કાનૂની માળખા તૈયાર કરવા ન્યાયપાલિકા અને વિધાયિકા બંનેએ પહેલ કરી છે. તેમણે ભૂતકાળને યાદ કરતા કહ્યું કે પહેલાના સમયમાં, ભારતમાં લગ્નને ‘નાગરિક કરાર નહીં પણ એક પવિત્ર અને કાયમી સંસ્કાર’ તરીકે ગણવામાં આવતું હતું અને પૂર્વ-વસાહતી કાળમાં પારિવારિક સંબંધો સંહિતાબદ્ધ કાયદા કરતાં સામાજિક અને નૈતિક માપદંડો દ્વારા વધુ સંચાલિત થતા હતા.’
આ પણ વાંચો: દેખ રહે હો વિનોદ.. પંચાયતવાળા બનરાકસે બિહારમાં જેને પણ વોટ આપ્યો તે ચૂંટણી ન જીતી શક્યા
માન્યતાના માપદંડ અને બાળ કલ્યાણ પર ભાર
સીમા પારના લગ્ન સંબંધિત વિવાદો પર વાત કરતાં તેમણે કહ્યું કે, ‘વિદેશી છૂટાછેડા કે લગ્ન સંબંધિત નિર્ણયોને માન્યતા આપવા માટે સર્વોચ્ચ અદાલતે વિસ્તૃત દિશા-નિર્દેશો બહાર પાડ્યા છે. જોકે, સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જો આ નિર્ણયો છેતરપિંડીથી મેળવવામાં આવ્યા હોય અથવા તે કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતો કે દેશના મૂળભૂત કાયદાઓનો ભંગ કરતા હોય, તો તેમને ભારતમાં માન્યતા આપવામાં આવશે નહીં.
તેમણે આગળ કહ્યું કે, ‘જ્યારે બાળકો સામેલ હોય છે ત્યારે આ વિવાદો વધુ જટિલ બની જાય છે. આવા કિસ્સાઓમાં, અદાલતોએ ન્યાયાલયોની નમ્રતાના સિદ્ધાંતનો આદર કરવો જોઈએ, બાળકોના કલ્યાણને પ્રાથમિકતા આપતા, અધિકારક્ષેત્રો વચ્ચે પરસ્પર સહયોગ સુનિશ્ચિત કરવો જોઈએ.
