Baroda: વડોદરા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (VMC)ની વ્હીકલ પૂલ શાખામાં ડ્રાઇવર તરીકે ફરજ બજાવતા કર્મચારીને ગેરકાયદેસર રીતે નોકરીમાંથી છૂટા કરવાના મામલે લેબર કોર્ટે કોર્પોરેશનને મોટો ઝટકો આપ્યો છે. સળંગ 513 દિવસ અને દર વર્ષે 240 દિવસથી વધુ સમય સુધી ફરજ બજાવી હોવા છતાં ડ્રાઈવરને હાંકી કાઢવામાં આવ્યા હતા. લેબર કોર્ટે કોર્પોરેશનના આ નિર્ણયને કાયદાની વિરુદ્ધ ઠેરવીને ભોગ બનનાર કર્મચારીને વળતર પેટે ₹5,92,444 (અંદાજે ₹5.92 લાખ) અને કોર્ટ ખર્ચના ₹10,000 આગામી 30 દિવસમાં ચૂકવવાનો ઐતિહાસિક આદેશ કર્યો છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
અરજદાર મોહમ્મદ રફીક અલ્લારખ્ખા શેખ વર્ષ 1992માં વડોદરા કોર્પોરેશનમાં હંગામી ડ્રાઇવર તરીકે જોડાયા હતા. જોકે, કોર્પોરેશન શાસકોએ શ્રમ કાયદાનો ભંગ કરીને, તેમને કોઇ પણ પ્રકારની આગોતરી નોટિસ કે આર્થિક વળતર આપ્યા વગર જ 1 ઓક્ટોબર 2002ના રોજ અચાનક નોકરી પરથી છૂટા કરી દીધા હતા. આ અન્યાય સામે મોહમ્મદ રફીકે લેબર કોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.
વર્ષ 2009થી શરૂ થયેલો કાનૂની જંગ
આ કેસમાં કાનૂની લડત લાંબી ચાલી હતી. વર્ષ 2009માં દાખલ થયેલા રેફરન્સ કેસમાં લેબર કોર્ટે વર્ષ 2016માં અરજદારને 20% બેકવેજીસ (પાછલા ગાળાના પગાર) સાથે નોકરીમાં પુનઃસ્થાપિત કરવાનો આદેશ કર્યો હતો. કોર્પોરેશને લેબર કોર્ટના આ હુકમને હાઇકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો, પરંતુ હાઇકોર્ટે કોર્પોરેશનની અરજી રદ કરી દીધી હતી. હાઈકોર્ટના આદેશ છતાં તંત્રએ વર્ષ 2018 સુધી અરજદારને ફરજ પર લીધા ન હતા. બાદમાં જ્યારે ફરજ પર લીધા, ત્યારે પણ કાયમી કર્મચારી તરીકેના કોઈ લાભો આપ્યા ન હતા. આખરે પોતાની ₹9.21 લાખની લેણી રકમ મેળવવા માટે અરજદારે વર્ષ 2017માં રિકવરી અરજી દાખલ કરવી પડી હતી.
કોર્ટમાં બંને પક્ષોની દલીલો
અરજદારનો પક્ષ:
અરજદાર તરફથી કોર્ટમાં રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે, કોર્પોરેશને વર્ષ 1976ના એવોર્ડ (જે મુજબ 720 દિવસની નોકરી બાદ કર્મચારીને કાયમી કરવાનો નિયમ છે)નો સરેઆમ ભંગ કર્યો છે. હાઇકોર્ટ કે સુપ્રીમ કોર્ટનો કોઇ મનાઇહુકમ (સ્ટે) ન હોવા છતાં પાલિકાએ અદાલતી આદેશનું સન્માન કર્યું નથી.
કોર્પોરેશનનો બચાવ:
બીજી તરફ કોર્પોરેશને એવી દલીલ કરી હતી કે, અરજદારની નિમણૂક વર્ષ 1999માં કોઈ પણ સત્તાવાર ભરતી પ્રક્રિયા વિના, માત્ર હંગામી ધોરણે અને ચોક્કસ સમયગાળા માટે જ રોજમદાર તરીકે કરવામાં આવી હતી. આથી તેઓ કાયમી કર્મચારી જેવા ભથ્થાં કે લાભો મેળવવા હકદાર નથી.
લેબર કોર્ટનું આકરૂ વલણ: પાલિકાની દલીલો ફગાવી
લેબર કોર્ટે બંને પક્ષોની દલીલો અને પુરાવાઓ ધ્યાને લીધા બાદ કોર્પોરેશનની દલીલોને સદંતર ફગાવી દીધી હતી અને અરજદારની વસૂલાત અરજી અંશતઃ મંજૂર કરી હતી.
ન્યાયાધીશની મહત્વની નોંધ:
“હાઇકોર્ટ દ્વારા પાલિકાની અપીલ રદ કરાઈ હોવા છતાં, કર્મચારીને તેના કાયદેસરના લેણાંથી વંચિત રાખવો તે સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર અને અન્યાયી છે.” અદાલતે આકરી ટિપ્પણી સાથે વડોદરા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને આદેશ કર્યો છે કે તેઓ આગામી 30 દિવસમાં અરજદાર મોહમ્મદ રફીકને કોર્ટ ખર્ચના ₹10,000 સહિત કુલ ₹5,92,444 ચૂકવી દે.
