હલકી ગુણવત્તાના ચશ્મા-લેન્સથી લોકોની દ્રષ્ટિ પર માઠી અસર : સરકાર વાકેફ ખરી પણ નિષ્ફિકર : નક્કર ચેકિંગ-તપાસનો અભાવ સંખ્યાબંધ ઓપ્ટિકલ શોપ્સમાં જ મેડિકલ ડિવાઈસ એક્ટને અવગણીને આંખના નંબર તપાસ અને ચશ્મા-લેન્સનું વેચાણ
રાજકોટ : આંખના નંબર તપાસવા અને તેના આધારે ચશ્મા અથવા લેન્સ વેચવા માટે ભારતમાં કેટલાક નિયમો અને ધારા-ધોરણો છે. જે ઓપ્ટોમેટ્રી (આંખ તપાસ અને વિઝન કેર) વ્યવસાયને નેશનલ કમિશન ફોર અલાઇડ એન્ડ હેલ્થકેર પ્રોફેશન્સ એક્ટ હેઠળ માન્યતા આપવામાં આવી છે અને સ્ટેટ કાઉન્સિલમાં રજિસ્ટર્ડ કરવું જરૂરી છે. અયોગ્ય અથવા અનરજિસ્ટર્ડ વ્યક્તિ આંખ તપાસીને ચશ્મા અથવા લેન્સનું પ્રિસ્ક્રિપ્શન આપી શકતી નથી. જો કે તેની અમલવારી થતી નજરે પડતી નથી. એક સર્વે પ્રમાણે ગુજરાતમાં ખાનગી ક્લિનિક કે ઓપ્ટિકલ શોપમાં કામ કરતા ઓપ્ટોમેટ્રિક્ટની સંખ્યા 700 જેવી છે અને ઓપ્થેલ્મોલોજિસ્ટ (આંખના સર્જન)ની સંખ્યા 1300 જેટલી છે જેની સામે માત્ર અમદાવાદ અને રાજકોટ જેવા મેગા સિટીમાં જ ચશ્મા-લેન્સના નંબર તપાસીને વેચાણ કરતી દૂકાનોની સંખ્યા વધુ છે. જ્યાં મેડિકલ ડિવાઈસ એક્ટની અમલવારી સામે સવાલ ઉઠે છે. તાજેતરમાં લોકસભામાં રાજકોટના સાંસદે એ ચશ્મા અને ઓપ્ટિકલ લેન્સની ગુણવત્તા અંગે પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો તેમણે સરકારને મુખ્યત્વે 4 બાબતો પૂછી કે શું દેશમાં ચશ્મા અને ઓપ્ટિકલ લેન્સની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે કોઈ નિયમનકારી તંત્ર છે શું હલકી ગુણવત્તાના ચશ્માથી લોકોની દ્રષ્ટિ પર થતી અસરો વિશે સરકાર વાકેફ છે શું સરકારે આ માટે વિદેશી કાયદાઓ કે ઈન્ટરનેશનલ પ્રેક્ટિસનો અભ્યાસ કર્યો છે જેના જવાબમાં સરકાર તરફથી સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ રાજ્ય મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચશ્મા અને લેન્સને મેડિકલ ડિવાઇસ ગણીને તેના માટે કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. ચશ્મા કોન્ટેક્ટ લેન્સ અને ઈન્ટ્રાઓક્યુલર લેન્સના ઉત્પાદન વેચાણ અને આયાત માટે મેડિકલ ડિવાઇસ રૂલ્સ 2017 લાગુ પડે છે. સીડીએસસીઓ તમામ તબીબી ઉપકરણોના ઉત્પાદન આયાત વેચાણ પર નજર રાખે છે. જે ચશ્મા અને લેન્સ સહિતના ઉત્પાદનોમાં બીએસઆઈ કે આઈએસઓ દ્વારા નક્કી ધોરણોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે. જો કોઈ ઉત્પાદક કે વિક્રેતા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે અથવા હલકી ગુણવત્તાના ચશ્મા-લેન્સ વેચે તો લાયસન્સ રદ કરવું અથવા મોકૂફ રાખવું અને કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની સરકાર પાસે સત્તા છે.
હકીકત એ છે કે મોટાભાગના મેડિકલ સ્ટોરમાં પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર મળતી દવાની જેમ જ સેંકડો દૂકાનો-શોપ્સમાં અયોગ્ય વ્યક્તિ દ્વારા જ આંખના નંબર તપાસીને ચશ્મા (સ્પેક્ટેકલ્સ) અને લેન્સનું વેચાણ પણ કરવામાં આવે છે. પરિણામે હલકી ગુણવત્તાના ચશ્મા કે લેન્સથી લોકોની દ્રષ્ટિ પર માઠી અસરો થઈ રહ્યાનું પણ નકારી શકાતું નથી. આ ગંભીર બાબતે સરકાર તરફથી નક્કર ચેકિંગ-તપાસ કરવામાં આવતા નથી એ હકીકત છે.
