Harsil Landslide Creates 3 km Reservoir on Bhagirathi : ઉત્તરાખંડના ધરાલી ગામમાં ખીર ગંગા નદીએ વેરેલા વિનાશની શાહી હજુ સૂકાઈ નથી ત્યાં તો કુદરતે ફરી ઉત્તરાખંડને બાનમાં લઈ લીધું છે. વાત છે હર્ષિલ વિસ્તારની, જ્યાં અવિરત વરસેલા વરસાદ અને ભૂસ્ખલનના કારણે ભાગીરથી નદીનો સ્વાભાવિક પ્રવાહ અચાનક બદલાઈ ગયો છે. ગઈકાલ સુધી ચંચળતાથી વહેતી આ નદી આજે એક વિશાળ જળાશયમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે, જે લગભગ 3 કિમી લાંબું છે. આ ભૂગોળીય બદલાવે સમગ્ર વિસ્તારમાં ભય અને અશાંતિનું વાતાવરણ સર્જી દીધું છે.
કાટમાળના જથ્થાએ નદીના માર્ગમાં અવરોધ પાડ્યો
જે ખીર ગંગા નદીએ ગાંડીતૂર બનીને ધરાલીને ધ્વસ્ત કરી દીધું એ ખીર ગંગા આગળ જતાં ભાગીરથી નદીમાં ભળી જાય છે. ખીર ગંગામાં થઈને આગળ વધેલા અને આસપાસના પહાડોમાંથી પણ આવી પડેલા કાટમાળના વિશાળ જથ્થાએ ભાગીરથી નદીના વહેણને અધવચ્ચે જ રોકી દીધો છે. નદીના મધ્યમાં બનેલા કુદરતી અવરોધે પાણીની દિશા બદલાવી દીધી છે, પરિણામે એક વિશાળ સરોવર રચાયું છે, જે લંબાઈમાં 3 કિમી જેટલું છે.
કાટમાળે કુદરતી ડેમ રચ્યો
કાટમાળના વિપુલ જથ્થાએ નદીના વહેણને અવરોધી નાખ્યો છે. જેને લીધે કુદરતી ડેમ બની ગયો છે. ડેમની પાછળ સતત પાણી ભેગું થઈ રહ્યું છે અને જળાશય વધુ ને વધુ મોટું થઈ રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો : ઉત્તરકાશીના ધરાલીમાં નદીએ બદલો લીધો? કુદરત સાથે છેડછાડની માનવીય ભૂલનું આકરું પરિણામ!
આર્મી કેમ્પ અને હાઈવે ડૂબી ગયા
આ જગ્યાએ ભારતીય સેનાનો કેમ્પ હતો, હેલિપેડ પણ હતું. હવે એ બધું સંપૂર્ણપણે પાણીમાં ડૂબી ગયું છે. આ નવું બનેલું સરોવર એટલું વિશાળ છે કે એમાં ધરાલી–હર્ષિલ હાઇવે પણ ગરકાવ થઈ ગયો છે, જેને લીધે વાહન વ્યવહાર સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયો છે. પહેલાથી જ ભૂસ્ખલન અને પૂર સામે લડી રહેલા સૈનિકો તથા રાહતદળો માટે આ નવી પરિસ્થિતિ વધુ પડકારજનક બની રહી છે.
માથે તોળાતું પૂરનું જોખમ
પાણીનું દબાણ હદપાર વધી જાય તો ડેમ તૂટે અને એમ થાય તો જળાશયમાં સંગ્રહાયેલું પાણી ધસમસતું આગળ વધીને ખતરનાક રૂપ ધારણ કરી શકે એમ છે. આવી દુર્ઘટના જાન-માલની ભારે ખાનાખરાબી સર્જી શકે છે.
રાહત અને બચાવ કાર્ય જારી છે
હર્ષિલની પરિસ્થિતિ નાજુક છે, તેથી ભારતીય સેનાએ હેલિકોપ્ટર અને બચાવ ટુકડીઓ તૈનાત કરી છે. પાણીમાં ગરકાવ થયેલા માર્ગો અને વધતા જળસ્તરને કારણે રાહત કામગીરી અત્યંત કઠિન બની છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર અને સૈનિક દળો મળીને સંકટને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જેથી કોઈ મોટી આપત્તિ ટાળી શકાય.
