અમદાવાદ : પોતાના સ્થાનિક આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહેલું તુર્કી અચાનક વિશ્વનું સૌથી મોટું સોનાનું વેચાણ કરનાર દેશ બની ગયું છે. માત્ર બે અઠવાડિયામાં, તુર્કીની સેન્ટ્રલ બેંકે ૫૮ ટન સોનું વેચી દીધું છે. આ સોનાનું કુલ મૂલ્ય ૮ અબજ ડોલરથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે. બીજીતરફ રશિયાએ પણ ૨૫ વર્ષમાં પહેલી વાર તેના ભંડારમાંથી જાન્યુઆરી અને ફેબુ્રઆરીમાં, રશિયાએ કુલ ૧૪ ટન સોનું વેચ્યું છે. આ કોઈ સામાન્ય આર્થિક ઘટના નથી. આટલા મોટા જથ્થામાં સોનાના અચાનક વેચાણથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ પર સીધી અસર પડી છે.
એક અહેવાલ મુજબ, તુર્કી દ્વારા ૧૩ માર્ચે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ૬ ટન અને ૨૦ માર્ચે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ૫૨.૪ ટન સોનું વેચાયું. આ મોટા સોદા બાદ, તુર્કીનો કુલ સોનાનો ભંડાર ઘટીને આશરે ૫૧૩ ટન થઈ ગયો છે, જે સાત વર્ષમાં સૌથી મોટો ઘટાડો છે.
વેચાયેલા સોનામાંથી અડધાથી વધુનો ઉપયોગ વિદેશી સ્વેપ ડીલ દ્વારા યુએસ ડોલર ઉધાર લેવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. બાકીનું સોનું સીધું ખુલ્લા બજારમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું હતું. આ વેચાણ એટલું મોટું હતું કે તે સોના-સમર્થિત ઈટીએફમાંથી કુલ ૪૩ ટનના વૈશ્વિક ઉપાડને વટાવી ગયું હતું.
આ પગલા પાછળનું મુખ્ય કારણ તુર્કીની પોતાની ભાંગી પડેલી અર્થવ્યવસ્થા છે. તુર્કીનું રાષ્ટ્રીય ચલણ, લીરા, હાલમાં ભારે દબાણ હેઠળ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યા પછી, ઊર્જા આયાત ખર્ચ આસમાને પહોંચ્યો છે, અને યુએસ ડોલરની માંગમાં વધારો થયો છે. લીરાને સ્થિર રાખવું એ તુર્કીની કેન્દ્રીય બેંક માટે એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર બની ગયો છે. તુર્કીનું કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત આશરે ૪૦ બિલિયન ડોલર ઘટીને ૧૭૫ બિલિયન ડોલર થઈ ગયું છે, જે ૨૦૨૫ ના ત્રીજા ક્વાર્ટર પછીનો સૌથી નીચું સ્તર છે.
રશિયા દ્વારા ૨૦૦૨ પછીના કોઈપણ બે મહિનાના સમયગાળામાં આ સૌથી મોટું સોનાનું વેચાણ છે. યુક્રેન સાથેના યુદ્ધની વધતી કિંમત આનું કારણ છે. યુક્રેન સાથે રશિયાનું યુદ્ધ ચાલુ છે. આ યુદ્ધના વધતા ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે, રશિયાએ ૨૫ વર્ષમાં પહેલી વાર તેના સેન્ટ્રલ બેંક રિઝર્વમાંથી સોનું વેચવાનું શરૂ કર્યું છે. રશિયાની સેન્ટ્રલ બેંકે આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં ૩૦૦,૦૦૦ ઔંસ અને ફેબુ્રઆરીમાં ૨૦૦,૦૦૦ ઔંસ સોનું વેચ્યું હતું. આનો અર્થ એ થયો કે માત્ર બે મહિનામાં કુલ ૧૪ ટન સોનું વેચાયું હતું. ૨૦૦૨ પછીના બે મહિનાના સમયગાળામાં આ સૌથી મોટું વેચાણ છે.
આ વેચાણથી રશિયાનો સોનાનો ભંડાર ઘટીને ૭૪.૩ મિલિયન ઔંસ થયો છે. રશિયા દ્વારા વેચવામાં આવેલા સોનાના મોટા જથ્થા સૂચવે છે કે સરકારી નાણાંકીય ભંડોળ નોંધપાત્ર દબાણ હેઠળ છે. આ વેચાણ એવા સમયે થયું છે જ્યારે રશિયા ગંભીર બજેટ સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે.
