Operation Delimitation : દેશના રાજકારણમાં પક્ષપલટાની મોસમ ફરી એકવાર પૂરા જોશમાં ખીલી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસના 20 સાંસદો ત્રિપુરાની એક લગભગ ગુમનામ પાર્ટીમાં સામેલ થઈ જતાં ત્યાં બળવાની પ્રક્રિયા સત્તાવાર રીતે પૂરી થઈ ચૂકી છે. પરંતુ આ ‘ખેલા’ ખતમ થતાંની સાથે જ હવે મહારાષ્ટ્રમાં ઉદ્ધવ ઠાકરેની સામે ફરી એકવાર વર્ષ 2022 જેવો જ મોટો પડકાર અને રાજકીય ખતરો મંડરાવા લાગ્યો છે.
ઓપરેશન લોટસ બાદ હવે ઓપરેશન ટાઇગરની ચર્ચા
ભારતીય રાજકારણમાં અત્યાર સુધી ‘ઓપરેશન લોટસ’ સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યું છે. પરંતુ કોરોના વાયરસની જેમ હવે આ ઓપરેશનના પણ નવા-નવા વેરિઅન્ટ્સ સામે આવવા લાગ્યા છે. કોરોનાના નવા વેરિઅન્ટ ભલે ઓછા અસરકારક હોય, પરંતુ ઓપરેશન લોટસના આ નવા વેરિઅન્ટ્સ વધુ આક્રમક અને જોખમી સાબિત થઈ રહ્યા છે. મહારાષ્ટ્રમાં અત્યારે આવું જ એક નવું નામ ચર્ચામાં છે – ‘ઓપરેશન ટાઇગર’, જેના પ્રારંભિક લક્ષણો ધીમે-ધીમે દેખાવા લાગ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ બધી જ હિલચાલને આવરી લેતું એક નવું નામ પણ વહેતું થયું છે, જેને ‘ઓપરેશન ડિલિમિટેશન’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
TMCના 20 સાંસદો NCPIમાં જોડાયા
પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીને મોટો ઝટકો આપતાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસના કુલ 28 લોકસભા સાંસદોમાંથી 20 બાગી સાંસદોએ NCPIમાં જોડાવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. આ સાંસદોએ લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલા સાથે મુલાકાત કરીને મર્જર માટેનો સત્તાવાર પત્ર પણ સોંપી દીધો છે. ટીએમસીના આ સાંસદોનું નેતૃત્વ કરી રહેલા કાકોલી ઘોષ દસ્તીદારે સંસદમાં તેમના જૂથ માટે અલગ બેઠક વ્યવસ્થા કરવાની માગણી કરી છે. આ બાગી જૂથના અગ્રણી નેતાઓમાં સીનિયર નેતા સુદીપ બંદ્યોપાધ્યાય પણ સામેલ છે.
NCPIને માંડ 500 મત મળતા હતા
અચાનક એકસાથે 20 સાંસદો મળી જવાથી NCPI પાર્ટી અત્યારે ભારે ઉત્સાહમાં છે. આ પક્ષનો મામલો પણ ઘણો રસપ્રદ છે. ત્રિપુરાના આ રાજકીય પક્ષનું રજિસ્ટર્ડ સરનામું પશ્ચિમ બંગાળના હાવડા જિલ્લાના બાનીપુર વિસ્તારમાં આવેલું છે. 20 જાન્યુઆરી 2023ના રોજ રજિસ્ટર્ડ થયેલી આ NCPIનું ચૂંટણી ચિહ્ન ‘પેનની નિબ’ છે. આ પક્ષ અગાઉ એકવાર ત્રિપુરા વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ લડી ચૂક્યો છે. તે સમયે ચૂંટણીમાં ઉતારેલા ઉમેદવારોમાંથી 4ના નામાંકન પત્ર રદ થયા હતા, જ્યારે બાકીના બે ઉમેદવારોમાંથી એકને 536 અને બીજાને માત્ર 286 વોટ મળ્યા હતા. પરંતુ આ અણધાર્યા રાજકીય વળાંક બાદ NCPI અત્યારે લોકસભામાં પાંચમી અને NDAમાં બીજા ક્રમની સૌથી મોટી પાર્ટી બની ગઈ છે!
કેમ આટલી નાની પાર્ટીમાં જોડાયા સાંસદો?
રાજકીય વર્તુળોમાંથી મળતી માહિતી મુજબ, બાગી સાંસદોમાં શરૂઆતમાં થોડો મતભેદ હતો. એક જૂથ ઇચ્છતું હતું કે એકનાથ શિંદે અને અજિત પવારની જેમ અસલી ટીએમસી પર જ દાવો કરીને પક્ષ કબજે કરી લેવો. જ્યારે બીજું જૂથ બધું છોડીને આગળ વધી જવા માંગતું હતું. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદામાં ફસાયા વિના સાંસદ પદ બચાવવા માટે આખરે સર્વાનુમતે એવો નિર્ણય લેવાયો કે કાયદાકીય લડાઈમાં પડવાને બદલે કોઈ નવી પાર્ટીમાં સામેલ થઈ જવું એ સૌથી સુરક્ષિત રસ્તો છે.
મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ગરમાવો, ઠાકરેના સાંસદો નારાજ?
બંગાળનો ‘ખેલા’ હજુ શાંત નથી થયો ત્યાં જ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ‘ઓપરેશન ટાઇગર’ની જોરદાર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. એવી અટકળો ચાલી રહી છે કે ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથની શિવસેનાના કેટલાક નેતાઓ અને સાંસદો મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદેની શિવસેનાના નેતાઓના સંપર્કમાં છે. જો કે, શિંદે જૂથના નેતાઓએ આ ચર્ચાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢી છે. શિવસેના પ્રવક્તા રાજુ વાઘમારેએ જણાવ્યું હતું કે, આવો કોઈ જ પ્રચાર કે ઓપરેશન નથી ચાલી રહ્યું અને કોઈ પક્ષને તોડવામાં અમારી પાર્ટીને કોઈ રસ નથી. અત્યારે કોઈ ચૂંટણી નથી અને સરકાર પાસે અગાઉથી જ પૂરતી બહુમતી છે.
સાથોસાથ, જે સાંસદો પર શંકાની સોય છે તેઓ પણ પોતાને ઉદ્ધવ ઠાકરે સાથે હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે.
હાલમાં લોકસભામાં શિવસેના (UBT) પાસે 9 સાંસદો છે, જ્યારે એકનાથ શિંદેની શિવસેના પાસે 7 સાંસદો છે. આ અટકળો વચ્ચે ઉદ્ધવ ઠાકરેએ 14 જૂનના રોજ મુંબઈ સ્થિત ‘માતોશ્રી’ ખાતે પોતાના લોકસભા સાંસદોની ઇમરજન્સી બેઠક બોલાવી હતી. પરંતુ આ બેઠકમાં જે બન્યું તેનાથી ‘ઓપરેશન ટાઈગર’ની આશંકાઓ માત્ર અફવા હોય તેવું લાગતું નથી.
શિવસેના (UBT) ના કુલ લોકસભા સાંસદો: 9
બેઠકમાં રૂબરૂ હાજર રહેલા સાંસદો: 4
બેઠકમાંથી ગેરહાજર રહેલા સાંસદો: 5
ગેરહાજર રહેલા સાંસદો અંગે પક્ષ તરફથી અલગ-અલગ બહાના અને ખુલાસા રજૂ કરવામાં આવ્યા છે:
બેઠકમાં હાજર રહેલા સાંસદ અનિલ દેસાઈએ દાવો કર્યો કે અમે 4 સાંસદો રૂબરૂ હાજર હતા અને બાકીના 5 લોકો અંગત કામના કારણે વર્ચ્યુઅલી જોડાયા હતા. તમામ 9 સાંસદો એકજૂથ છે.
અન્ય નેતા અરવિંદ સાવંતે જણાવ્યું કે મેડિકલ ઇમરજન્સીના કારણે કેટલાક સાંસદો આવી શક્યા નથી. એક સાંસદના બાળકની તબિયત ખરાબ હોવાથી તે હોસ્પિટલમાં છે, એક સાંસદની પત્ની બીમાર છે, જ્યારે એક સાંસદના ઘરે પુત્રીના લગ્ન છે. કેટલાક સાંસદોની ટ્રેન કે ફ્લાઇટ ચૂકી ગઈ હોવાના અને ‘મેડિકલ લીવ’ની અરજી આપી હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે.
જો કે, રાજકીય વિશ્લેષકો વર્ચ્યુઅલ હાજરીના દાવા પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. જો કોઈના ઘરે લગ્ન હોય તો પણ રાજનીતિના આવા નાજુક વળાંક પર બોલાવાયેલી કટોકટીની બેઠક માટે સમય કેમ ન કાઢી શકાય? ભલે અત્યારે સીધી આગ ન દેખાતી હોય, પણ ધુમાડો ચોક્કસ દેખાઈ રહ્યો છે.
ચોમાસું સત્ર પહેલા NDAમાં ભરતી મેળો?
પૂર્વથી લઈને પશ્ચિમ ભારત સુધી ચાલી રહેલી આ રાજકીય ઉથલપાથલને સોશિયલ મીડિયા પર સિનિયર પત્રકારોએ ‘ઓપરેશન ડિલિમિટેશન’ નામ આપ્યું છે. આ નામ આપવા પાછળનું ગણિત પણ સ્પષ્ટ છે. આ બધી જ હિલચાલ સંસદના આગામી ચોમાસુ સત્રમાં એનડીએ સરકાર માટે મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. ટીએમસીમાંથી બળવો કરનાર કાકોલી ઘોષે પહેલેથી જ કહી દીધું છે કે તેમનું જૂથ સંસદમાં એનડીએને સમર્થન આપશે.
બે તૃતીયાંશ બહુમતી માટે તલપાપડ NDA
કેન્દ્રની ભાજપ શાસિત એનડીએ સરકાર મોનસૂન સેશનમાં ફરીથી સીમાંકન બિલ (Delimitation Bill) લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. અગાઉ લાવવામાં આવેલું 131મું બંધારણ સુધારો વિધેયક જરૂરી સંખ્યાબળના અભાવે પસાર થઈ શક્યું નહોતું. હવે જો અલગ-અલગ પક્ષોમાંથી સાંસદો તૂટીને એનડીએના સમર્થનમાં આવી જાય અને સંસદમાં બે-તૃતીયાંશ (2/3) બહુમતી મળી જાય, તો આ બિલ સરળતાથી પાસ થઈ શકે છે.
ગયા સંસદ સત્રમાં મહિલાઓને 33 ટકા અનામત આપવા માટેના કાયદાકીય સુધારા અને પરિસીમન બિલના સમર્થનમાં 298 મતો પડ્યા હતા, જ્યારે વિરોધમાં 230 મતો પડ્યા હતા. ટીએમસીના 20 સાંસદોના સમર્થનથી હવે એનડીએનું સંભવિત સંખ્યાબળ 312 સુધી પહોંચી શકે છે. જો ઉદ્ધવ ઠાકરેની બેઠકમાંથી ગાયબ થયેલા 5 સાંસદો પણ આ જૂથમાં જોડાય, તો આ આંકડો 317 પર પહોંચી શકે છે.
અન્ય કયા કયા પક્ષોના સાંસદ તૂટી શકે?
જો કે, બે-તૃતીયાંશ બહુમતીના જાદુઈ આંકડા સુધી પહોંચવા માટે હજી પણ લાંબી મજલ કાપવાની બાકી છે. હાલમાં 3 બેઠકો ખાલી હોવાને કારણે ગૃહની કુલ સંખ્યા 540 છે, તેથી બે-તૃતીયાંશ બહુમતી માટે 362 ના બદલે 360 સભ્યોના સમર્થનની જરૂર પડશે. વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા દરેકની નજર એ વાત પર ટકેલી છે કે આ ઓપરેશનના નિશાના પર હવે પછીનો પક્ષ કયો હશે? રાજકીય ચર્ચાઓ મુજબ આગામી જોખમ તમિલનાડુમાં ડીએમકે પર તોળાઈ રહ્યું છે, અને ઉત્તર પ્રદેશના આગામી ચૂંટણી સમીકરણો જોતા સમાજવાદી પાર્ટી પણ આ વમળથી બહાર હોય તેવું લાગતું નથી.
