અમદાવાદ : મોટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓમાં પેપર ફોર્મ ભરનારા, તેમની શાખાઓની મુલાકાત લેનારા અને અન્ય ઓફલાઈન રોકાણ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરનારા રોકાણકારો હવે ઘટી રહ્યા છે. ૧૨-૧૩ વર્ષ પહેલાં પરિસ્થિતિ અલગ હતી, જ્યારે આવી પ્રથાઓ (ઓફલાઈન ચેનલોનો ઉપયોગ કરીને) પ્રચલિત હતી. બીજી બાજુ, ડિજિટલ ચેનલોનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે.
HDFC એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીના વ્યવહારોમાં ઇલેક્ટ્રોનિક ચેનલોનો હિસ્સો સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ માં૯૩ ટકાથી વધીને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં ૯૬ ટકા થયો છે. નિપ્પોન ઈન્ડિયાના સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ના રોકાણકાર પ્રેઝન્ટેશનમાં જણાવાયું છે કે વ્યવહારોમાં ડિજિટલનો હિસ્સો અર્ધ-વાર્ષિક ૭૫ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. કંપનીએ ગયા વર્ષે ત્રિમાસિક આંકડા આપ્યા હતા, જે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ માં ૭૦% હિસ્સો દર્શાવે છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ ના અર્ધ-વાર્ષિક આંકડાઓમાં, ડિજિટલ વ્યવહારોનો હિસ્સો ૫૬% હતો.
દરેક એસેટ મેનેજર પેપરલેસ અથવા ડિજિટલ વ્યવહારોને અલગ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે, અને ફંડ કંપનીઓમાં ડેટાની તુલના કરી શકાતી નથી. જો કે, આ વ્યાપક વલણોને વ્યાપક વલણનો સૂચક ગણી શકાય.
ડિજિટલ વ્યવહારોમાં કેટલીક વૃદ્ધિ ફક્ત ગ્રાહકના વર્તનમાં ફેરફારને કારણે જ નહીં પરંતુ વિતરકો અને અન્ય મધ્યસ્થીઓના વર્તનમાં ફેરફારને કારણે પણ છે. પરંપરાગત વિતરકો ઉપરાંત, સબ-બ્રોકર્સ પણ વ્યવહારો માટે ટેકનોલોજી અને એક્સચેન્જ પ્લેટફોર્મ પર વધુને વધુ નિર્ભર બન્યા છે. એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ મોબાઇલ એપ્સ થકી રોકાણ કરી રહી છે, જેના કારણે ગ્રાહકો માટે વ્યવહારો વધુ અનુકૂળ બન્યા છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિતરણ ચેનલ તરીકે નાણાકીય ટેકનોલોજી (ફિનટેક) નોંધપાત્ર રીતે આગળ વધી છે. ફિનટેક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ચેનલ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તેણે રોકાણકારોની પહોંચ અને વ્યવસાય વૃદ્ધિ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ફિનટેકનો ઉપયોગ કરીને ૧૫ મિલિયન સિપ એકાઉન્ટ નોંધાયા છે.
૨૦૨૫ની શરૂઆતમાં એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા દ્વારા જારી કરાયેલા ડેટા અનુસાર, ડિજિટલ ચેનલો કદાચ નાના કદના રોકાણો માટે વધુ જવાબદાર હતા. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ડિજિટલ વ્યવહારોનો હિસ્સો ૬૦ ટકા હતો, પરંતુ વ્યવહાર મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ તેમનો હિસ્સો ફક્ત ૨૧ ટકા હતો.
