અમદાવાદ : ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતની કઠોળની આયાત નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫માં રેકોર્ડ ૭.૩૪ મેટ્રિક ટનથી ૩૯ ટકા ઘટીને લગભગ ૪.૫ મિલિયન ટન થવાની સંભાવના છે, એમ બજારના સૂત્રોએ પૂરતા કેરી ફોરવર્ડ સ્ટોક અને મજબૂત પાકની સંભાવનાઓને ટાંકીને જણાવ્યું હતું.
કામચલાઉ ડેટા અનુસાર, એપ્રિલ-ઓગસ્ટ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન કઠોળની આયાત નાણાકીય વર્ષ ૨૫માં સમાન સમયગાળા દરમિયાન ૨.૨૭ મેટ્રિક ટન શિપમેન્ટથી ૪૭% ઘટીને ૧.૨૧ મેટ્રિક ટન થઈ છે.
ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ગયા વર્ષની જેમ ૫ મેટ્રિક ટન કરતા ઓછી આયાતનો અંદાજ છે. કારણ કે લગભગ ૪ મેટ્રિક ટન પીળા વટાણા (૨.૫ મેટ્રિક ટન) અને ચણા (૧.૫ મેટ્રિક ટન)ની આયાત કરી હતી, જે ચણા અથવા ચણાના વિકલ્પ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જે મુખ્ય કઠોળની જાત છે તેમ ઇન્ડિયા પલ્સિસ એન્ડ ગ્રેઇન્સ એસોસિએશને જણાવ્યું હતું.
ગયા નાણાકીય વર્ષમાં પીળા વટાણા અને ચણાની આયાતમાં વધારા ઉપરાંત, હાલમાં લગભગ ૦.૯ મેટ્રિક ટન કઠોળ બંદરો પર છે, જ્યારે સરકાર પાસે બફર તરીકે લગભગ ૨ મેટ્રિક ટન કઠોળનો સ્ટોક છે જે આગામી મહિનાઓમાં સ્થાનિક પુરવઠાને પહોંચી વળવા માટે પૂરતો હશે.
આ સિઝનમાં વધુ વરસાદને કારણે જમીનમાં પૂરતા ભેજને કારણે આગામી રવિ અથવા શિયાળાની સિઝનમાં કઠોળનું ઉત્પાદન વધવાની શક્યતા છે, જેના કારણે ચણા, મસૂર (મસૂર) અને મગનું ઉત્પાદન વધવાની શક્યતા છે. જોકે ખરીફ કઠોળનું ઉત્પાદન, જે દેશના ઉત્પાદનમાં લગભગ ૩૦% હિસ્સો ધરાવે છે, તે ચોમાસાના વધારાના વરસાદને કારણે પ્રભાવિત થયું છે.
હાલમાં ૨ મેટ્રિક ટન કઠોળ વેપારીઓ પાસે છે કારણ કે ખરીફ પાક – તુવેર, અડદ અને મગની લણણી શરૂ થવાની છે. ચણાના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થયા પછી, ભારતે ડિસેમ્બર, ૨૦૨૩થી પીળા વટાણાની ડયુટી ફ્રી આયાતની મંજૂરી આપી હતી. દેશના કઠોળ ઉત્પાદનમાં ચણાનો હિસ્સો લગભગ ૫૦% છે.
૨૦૧૮-૧૯ અને ૨૦૨૨-૨૩ વચ્ચે સરેરાશ ૨.૭ મેટ્રિક ટન આયાત થઈ હતી, જે ૨૦૨૩-૨૪માં ઝડપથી વધીને ૪.૮ મેટ્રિક ટન થઈ ગઈ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૫માં ૭.૩ મેટ્રિક ટનનો નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો.
૨૦૨૪-૨૫માં કુલ કઠોળની આયાતમાં ૨૯.૫% હિસ્સો ધરાવતા પીળા વટાણાનો હિસ્સો સૌથી મોટો છે, ત્યારબાદ ચણા (૨૨%), તુવેર (૧૬.૭%), મસૂર (૧૬.૬%) અને અડદ (૧૧.૨%)નો સમાવેશ થાય છે. હાલમાં પીળા વટાણા, તુવેર અને અડદની ડયુટી ફ્રી આયાત ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધી માન્ય છે.
ભારતીય આયાત કઠોળનો વપરાશ મુખ્યત્વે મોઝામ્બિક, તાંઝાનિયા, મ્યાનમાર, કેનેડા, રશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને બ્રાઝિલથી થાય છે.
