નવી દિલ્હી : યુરોપિયન યુનિયન (ઈયુ) દ્વારા ક્વોટા ઘટાડવા અને ક્વોટાથી વધુ જથ્થા પર ૫૦ ટકા ડયુટી લાદવાનો પ્રસ્તાવ ૨૦૨૬માં ભારતીય સ્ટીલ ઉત્પાદકો માટે બેવડા ફટકાનું કારણ બની શકે છે.
આ મહિનાની શરૂઆતમાં, યુરોપિયન કમિશને વધારાની વૈશ્વિક ક્ષમતાના સંદર્ભમાં ઈયુના સ્ટીલ ઉદ્યોગને સુરક્ષિત રાખવા માટે એક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. આ યોજના હેઠળ, ડયુટી-ફ્રી આયાત દર વર્ષે ૧૮.૩ મિલિયન ટન સુધી ઘટાડી દેવામાં આવશે, જે ૨૦૨૪ના સ્તરથી ૪૭ ટકાનો ઘટાડો છે. વધુમાં, ક્વોટાની બહારની આયાત પર ટેરિફ બમણાથી ૫૦ ટકા કરવામાં આવશે.
જો યુરોપિયન સંસદ અને કાઉન્સિલ અંતિમ નિયમન પર સંમત થાય છે, તો આ દરખાસ્ત જૂન ૨૦૨૬માં સમાપ્ત થતા સ્ટીલ સેફગાર્ડ માપદંડને બદલશે. જો મંજૂર થાય, તો જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં અમલમાં આવનાર કાર્બન બોર્ડર એડજસ્ટમેન્ટ મિકેનિઝમ સાથે જોડવામાં આવે, તો ભારતમાંથી ઈયુમાં પ્રવેશતું સ્ટીલ ઓછું સ્પર્ધાત્મક બનશે.
ઈયુ ભારતની સ્ટીલ નિકાસ માટેનું સૌથી મોટું બજાર છે, જે કુલ નિકાસના આશરે ૪૫ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ક્રિસીલ ઇન્ટેલિજન્સે જણાવ્યું હતું કે ઈયુએ ૨૦૨૪માં ૨૭.૪ મિલિયન ટન ફિનિશ્ડ સ્ટીલની આયાત કરી હતી, જેમાંથી ભારતનો હિસ્સો ૧૨ ટકા હતો. આમાંથી, ફ્લેટ સ્ટીલ ઉત્પાદનોનો હિસ્સો ૯૭ ટકા હતો.
ઈયુના નવા ટેરિફ શાસનમાં ૧૮.૩ મિલિયન ટનની ડયુટી-મુક્ત આયાતની મંજૂરી આપવાની અપેક્ષા છે, જેમાંથી ફ્લેટ સ્ટીલ ૧૨.૮ મિલિયન ટન હશે. આ ૨૦૨૪ ની આયાતથી ૪૦ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે.
આના પરિણામે ભારતના ક્વોટામાં અનુરૂપ ઘટાડો થવાની સંભાવના છે, કારણ કે ભારત મુખ્યત્વે ફ્લેટ સ્ટીલની નિકાસ કરે છે.
ઈયુ દરખાસ્ત ભારતના સ્ટીલ નિકાસ પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે, જે તેની કુલ નિકાસના ૩૨થી ૪૫ ટકા યુરોપિયન યુનિયનને મોકલે છે. કાર્બન બોર્ડર એડજસ્ટમેન્ટ મિકેનિઝમ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬થી અમલમાં મુકાયેલા પ્રસ્તાવિત પ્રતિબંધો સાથે, ભારતીય સ્ટીલ નિકાસકારો માટે બેવડો ફટકો બની શકે છે, જે નિકાસ વોલ્યુમ વૃદ્ધિને અવરોધે છે.
