અમદાવાદ : નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં ભારતની ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો બજારહિસ્સો સતત બીજા વર્ષે ઘટવાની ધારણા છે. ખાનગી ક્ષેત્રની બેંક લોન બુક વૃદ્ધિ એકંદર બેંક લોન વૃદ્ધિ કરતાં ધીમી રહેશે. એચડીએફસી બેંક, આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક અને એક્સિસ બેંક સહિત લિસ્ટેડ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોની કુલ લોન બુક નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૮.૯ ટકા અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ છ મહિનામાં ૯.૯ ટકા વધી હતી.
સરખામણીમાં, સમાન સમયગાળા દરમિયાન તમામ લિસ્ટેડ બેંકોની કુલ લોન બુક નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૧૧.૪ ટકા અને ૨૦૨૬ના પ્રથમ છ મહિનામાં ૧૧.૭ ટકા વધી હતી. ૧૫ વર્ષથી વધુ સમયમાં આ પહેલી વાર જોવા મળ્યું છે કે ખાનગી ક્ષેત્રની બેંક લોન વૃદ્ધિ સતત બે વર્ષથી ઉદ્યોગના એકંદર વૃદ્ધિ કરતા ઓછી રહી છે.
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ના અંતે ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોની કુલ લોન બુક વધીને રૂ. ૭૭.૧૪ લાખ કરોડ થઈ છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ ના અંતે રૂ. ૭૩.૫૬ લાખ કરોડ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ ના અંતે રૂ. ૬૭.૫૩ લાખ કરોડ હતી. તેની સરખામણીમાં, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં સપ્ટેમ્બરના અંતે લિસ્ટેડ બેંકોની કુલ લોન બુક વધીને રૂ. ૧૯૩.૬ લાખ કરોડ થઈ ગઈ, જે આ વર્ષે માર્ચના અંતે રૂ. ૧૮૪.૬૬ લાખ કરોડ હતી.
આ વિશ્લેષણ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને નાના નાણાકીય બેંકો સહિત ૪૨ લિસ્ટેડ બેંકોના વાર્ષિક અહેવાલો અને પ્રથમ અર્ધ નાણાકીય અહેવાલો પર આધારિત છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં સપ્ટેમ્બરના અંતે બધી બેંકોની કુલ લોન બુક રૂ.૧૯૩.૬ લાખ કરોડ હતી. ૩ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ના અંતે બધી બેંકોની કુલ લોન બુક વધીને રૂ. ૧૯૨.૭ લાખ કરોડ થઈ ગઈ.
પરિણામે, કુલ બેંક ક્રેડિટ માર્કેટમાં ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો ઘટયો છે. આ વર્ષે સપ્ટેમ્બરના અંતમાં કુલ લોન બુકમાં લિસ્ટેડ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો ઘટીને આશરે ૩૯.૮% થયો, જે માર્ચ ૨૦૨૪ના અંતમાં આશરે ૪૦.૮% હતો. કુલ લોન બુકમાં લિસ્ટેડ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો માર્ચ ૨૦૧૪ના અંતમાં ૨૩.૫%થી વધીને માર્ચ ૨૦૨૦માં ૩૮.૧% થયો. જોકે, ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોએ તાજેતરના વર્ષોમાં લોન વૃદ્ધિ હાંસલ કરવા માટે સંઘર્ષ કર્યો છે.
લિસ્ટેડ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોની કુલ લોન બુક નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૦ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ વચ્ચે ૧૫.૮% ના ચક્રવૃદ્ધિ દરે વધી હતી, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૫ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૦ વચ્ચેના ૧૬% વૃદ્ધિ કરતા ધીમી હતી. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના નેતૃત્વમાં બેંકોની એકંદર લોન વૃદ્ધિમાં વધારો થયો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૦-૨૫ દરમિયાન, બેંકોની કુલ લોન બુક ૧૩.૯%ના ચક્રવૃદ્ધિ વાર્ષિક દરે વધી, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૫-૨૦ દરમિયાન માત્ર ૨% હતી.
આ તેમની આવક અને નફામાં પણ પ્રતિબિંબિત થયું. બેંકોની કુલ વ્યાજ આવકમાં ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં ઘટીને ૪૧.૫% થયો, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૪૧.૮% અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦માં ૪૨.૪%ની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ હતો.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ છ મહિનામાં તમામ લિસ્ટેડ બેંકોના નફામાં લિસ્ટેડ ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો ઘટીને ૪૯.૮% થયો હતો, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં ૫૦.૪% અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦માં ૮૦.૨% હતો. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ છ મહિનામાં કુલ બેંક નફામાં લિસ્ટેડ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો વધીને ૪૯.૯% થયો, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૪૬.૮% અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૧ માં ૨૮% હતો.
