અમદાવાદ : ભારતમાં દર વર્ષે થતી તીવ્ર ગરમીની લહેરો હવે માત્ર હવામાનની સમસ્યા નથી રહીત તે દેશના આૃર્થતંત્ર પર પણ નોંાૃધપાત્ર અસર કરી રહી છે. લાંબી અને વાૃધુ તીવ્ર ગરમીની લહેરો કામના કલાકો ઘટાડી રહી છે, જેના કારણે કૃષિ, બાંાૃધકામ અને અસંગઠિત ક્ષેત્ર પર અસર થઈ રહી છે, વીજળીની માંગમાં ઝડપથી વાૃધારો થઈ રહ્યો છે અને આરોગ્ય સંભાળ ખર્ચમાં વાૃધારો થઈ રહ્યો છે.
આૃર્થશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે જો સમયસર પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો ૨૦૩૦ સુાૃધીમાં ભારતના જીડીપીના આશરે ૪.૫ ટકા ભાગ ગરમી સંબંિાૃધત નુકસાનથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. કૃષિ, બાંાૃધકામ અને અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લોકો સૌથી વાૃધુ પ્રભાવિત થશે.
જો ગરમી સંબંિાૃધત સમસ્યાઓનું નિરાકરણ નહીં આવે, તો ભારતના આિાૃર્થક વિકાસ દર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. વિશ્વ બેંકના એક અભ્યાસ મુજબ, ૨૦૩૦ સુાૃધીમાં, ગરમીના કારણે ભારતના જીડીપી ના ૪.૫ ટકાનું જોખમ હોઈ શકે છે. આ નુકસાન આશરે ૧૫૦ થી ૨૫૦ બિલિયન ડોલર જેટલું થઈ શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠનના અહેવાલ મુજબ, વાૃધતી ગરમીને કારણે ૨૦૩૦ સુાૃધીમાં વિશ્વભરમાં ૮ કરોડ પૂર્ણ-સમયની નોકરીઓ જેટલી ઉત્પાદકતામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. એકલા ભારતમાં, આશરે ૩.૪ કરોડ નોકરીઓ પ્રભાવિત થવાનો અંદાજ છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ૨૦૩૦ સુાૃધીમાં, ગરમીના કારણે ભારતમાં કુલ કામકાજના કલાકોના આશરે ૫.૮ ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. આનું કારણ એ છે કે દેશમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો બહાર અથવા હવાની અવરજવર વગરની જગ્યાઓમાં કામ કરે છે.
નેશનલ ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ પબ્લિક ફાઇનાન્સ એન્ડ પોલિસીના મતે, ગરમી સંબંિાૃધત કામના નુકસાનથી કૃષિ ક્ષેત્ર સૌથી વાૃધુ પ્રભાવિત થાય છે. ઊંચા તાપમાન ખેતરની કાર્યક્ષમતા ઘટાડે છે, પાકને અસર કરે છે અને પશુાૃધન ઉત્પાદન ઘટાડે છે. બાંાૃધકામ ક્ષેત્રમાં પણ, ભારે ગરમી દરમિયાન કામની ગતિ ૧૮ થી ૩૫ ટકા ઘટી જાય છે. કામદારોને વારંવાર વિરામ લેવાની ફરજ પડે છે અને ઘણીવાર કામ બંાૃધ કરવું પડે છે. દેશમાં મોટાભાગના કામદારો અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે.
તીવ્ર ગરમીને કારણે, દેશમાં વીજળીની માંગ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. ૨૧ મેના રોજ, ભારતની ટોચની વીજળીની માંગ ૨૭૦.૮૨ ગીગાવોટ પર પહોંચી ગઈ હતી, જે અત્યાર સુાૃધીની સૌથી વાૃધુ છે. લોકો પંખા, કુલર અને એર કંડિશનરનો વાૃધુ ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાથી વીજળીના બિલ વાૃધી રહ્યા છે. કોર્પોરેટ ખર્ચ પણ વાૃધી રહ્યો છે.
ભારતમાં ગરમીને કારણે, હીટસ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેેશન અને અન્ય રોગોના કેસ ઝડપથી વાૃધી રહ્યા છે. આ બીમારી તબીબી ખર્ચમાં વાૃધારો કરે છે, કામના દિવસો ગુમાવે છે અને ગરીબ પરિવારો પર નાણાકીય દબાણ વાૃધારે છે.
