મુંબઈ : ભારત સહિત વિશ્વભરની પ્રાઈમરી માર્કેટ ૨૦૨૫માં ધમધમતી રહી છે. વર્તમાન વર્ષમાં ઈનિશિઅલ પબ્લિક ઓફરિંગ્સ (આઈપીઓ) મારફત ભંડોળ ઊભા કરવામાં ભારતની પ્રાઈમરી માર્કેટનો ક્રમ વૈશ્વિક સ્તરે ચોથો રહ્યો છે. અમેરિકાની બજારનો ક્રમ પ્રથમ રહ્યો છે.
એક રિસર્ચ પેઢીના રિપોર્ટ પ્રમાણે વર્તમાન વર્ષમાં આઈપીઓ મારફત અમેરિકામાં ૫૨.૯૦ અબજ ડોલર ઊભા કરાયા છે જ્યારે ૨૩.૪૦ અબજ ડોલર સાથે હોંગકોંગ બીજા ક્રમે રહ્યું છે.
ચીનમાં આ આંક ૧૬.૨૦ અબજ ડોલર અને ભારતમાં જાહેર ભરણાં મારફત ૧૪.૨૦ અબજ ડોલર ઊભા કરાયા છે.
તાજેતરમાં આવેલા કેટલાક મોટા ભરણાંને બાદ કરતા ભારતમાં ૭૪ જેટલી કંપનીઓએ આઈપીઓ મારફત વર્તમાન વર્ષમાં રૂપિયા ૮૫૨૪૦ કરોડ ઊભા કરી લીધા છે. તાજેતરમાં આવેલા કેટલાક મોટા ભરણામાં રૂપિયા ૩૦,૦૦૦ કરોડ ઊભા કરવાનો ટાર્ગેટ છે.
છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ૨૦૨૫ના કેલેન્ડર વર્ષમાં ઊભી કરાયેલી રકમનો આંક ત્રીજો મોટો રહ્યો છે. ૨૦૨૪માં ૯૧ આઈપીઓ મારફત રૂપિયા ૧,૫૯,૭૮૩ કરોડ જ્યારે ૨૦૨૧માં ૬૩ કંપનીઓએ રૂપિયા ૧,૧૮,૭૨૩ કરોડ ઊભા કર્યા હતા.
એક તરફ દેશની પ્રાઈમરી માર્કેટ ધમધમી રહી છે ત્યારે બીજી બાજુ સેકન્ડરી બજારમાંથી વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો જંગી માત્રામાં નાણાં ઘરભેગા કરી રહ્યા છે. પ્રાપ્ત આંકડા પ્રમાણે એફઆઈઆઈએ અત્યારસુધીમાં રૂપિયા ૧૮ અબજ ડોલર પાછા ખેંચી લીધા છે. પ્રાઈમરી માર્કેટમાં તેમનું રોકાણ પાંચ અબજ ડોલર જેટલું રહ્યું છે.
ભરણાં બાદ લિસ્ટિંગમાં રોકાણકારોને નોંધપાત્ર લાભ થઈ રહ્યો હોવાથી દેશમાં પ્રાઈમરી માર્કેટમાં આકર્ષણ જળવાઈ રહ્યું છે. ૨૦૨૪ના જાન્યુઆરીથી શેરબજારોમાં લિસ્ટ થયેલા શેરો પર રોકાણકારોને લિસ્ટિંગ પર સરેરાશ બાવીસ ટકા વળતર પ્રાપ્ત થયું છે.
ત્રણ મહિના કે તેથી વધુ સમય માટે જાળવી રાખવાની સામે લિસ્ટિંગ પરનું વળતર ઊંચુ રહ્યું છે. જંગી આઈપીઓના સમયગાળામાં વિદેશી રોકાણકારોના આઉટફલોસમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
વિદેશી રોકાણકારોના આઉટફલોસ સામે ઘરેલુ સંસ્થાકીય રોકાણકારોની જંગી ખરીદીને કારણે દેશના શેરબજારોને આવશ્યક ટેકો મળી રહ્યો છે. પ્રાપ્ત આંકડા પ્રમાણે મ્યુચ્યુઅલ ફન્ડોએ વર્તમાન વર્ષમાં ભારતીય ઈક્વિટીસમાં રૂપિયા ચાર લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે.
૨૦૨૪માં ફન્ડ હાઉસોએ દેશની ઈક્વિટીમાં રૂપિયા ૪.૩૦ લાખ કરોડ ઠાલવ્યા હતા.
