Home in USA: અમેરિકાના ઘરોના ફોટા કે હોલીવૂડ ફિલ્મોના વીડિયો જોતી વખતે ઘણીવાર આપણા મનમાં એક સવાલ ચોક્કસ ઉદ્ભવે છે કે, ત્યાંના મોટાભાગના ઘરોમાં ભારતની જેમ સપાટ ધાબા કેમ જોવા મળતા નથી? અમેરિકાના મોટા ભાગના રહેણાંક મકાનોમાં ત્રિકોણાકાર કે ઢાળવાળી છત જોવા મળે છે. ઘણા લોકોને લાગે છે કે આ માત્ર ડિઝાઇન કે સુંદર દેખાવ માટે છે, પરંતુ એવું બિલકુલ નથી. આની પાછળ ત્યાંનું હવામાન, બાંધકામની ખાસ પદ્ધતિ અને લોકોની જીવનશૈલી જેવા અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ કારણો જવાબદાર છે.
ભારે હિમવર્ષા અને પ્રતિકૂળ હવામાન
અમેરિકાના અનેક રાજ્યોમાં વર્ષના ઘણા મહિનાઓ દરમિયાન હાડ થીજવતી ઠંડી અને ભારે હિમવર્ષા થાય છે. આ ઉપરાંત કેટલાક વિસ્તારોમાં મુશળધાર વરસાદ પણ સામાન્ય બાબત છે. આવી સ્થિતિમાં જો ઘરની છત સપાટ હોય, તો તેના પર ટનબંધ બરફ અને વરસાદી પાણી એકઠું થવા લાગે છે. પરિણામે છત પર અતિશય વધારાનો ભાર પડે છે, જેનાથી છત તૂટી જવાની કે મકાનને મોટું નુકસાન થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
ઢાળવાળી છતના ફાયદા
આ કુદરતી આફતોથી બચવા માટે જ અમેરિકામાં ઢાળવાળી છતોને વધુ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે. આવી રચનાને કારણે છત પર પડતો બરફ અને પાણી સરળતાથી આપમેળે નીચે સરકી જાય છે. આના લીધે છત પર કોઈ પણ પ્રકારનો વધારાનો ભાર પડતો નથી અને મકાનની આયુષ્ય લાંબુ રહે છે તેમજ તે વધુ સુરક્ષિત બને છે. વળી, ઝડપી પવન અને વાવાઝોડા વખતે પણ આ ઢાળવાળી છત પવનનું દબાણ ઘટાડીને મકાનની મજબૂતાઈ જાળવી રાખે છે.
બાંધકામની સામગ્રીમાં મોટો તફાવત
ભારત અને અમેરિકામાં મકાન બનાવવાની સામગ્રીમાં મોટો તફાવત છે. ભારતમાં મોટા ભાગના મકાનો ઈંટ, રેતી, સિમેન્ટ અને લોખંડ-કોંક્રિટથી બનાવવામાં આવે છે, જેના પર મજબૂત સપાટ છત બનાવવી ખૂબ જ સરળ હોય છે. બીજી તરફ, અમેરિકામાં મોટી સંખ્યામાં ઘરો બનાવવા માટે લાકડાનો ઉપયોગ થાય છે. લાકડાના મકાનોના માળખા માટે ઢાળવાળી છત વધુ અનુકૂળ, મજબૂત અને ખર્ચની દૃષ્ટિએ પણ ખૂબ જ કરકસરયુક્ત એટલે કે લાભદાયી માનવામાં આવે છે.
‘એટિક’ સ્પેસ અને એનર્જીની બચત
ઢાળવાળી છતનો એક અન્ય મોટો ફાયદો એ છે કે તેના કારણે છતની બિલકુલ નીચે એક વધારાની ત્રિકોણાકાર જગ્યા ઉપલબ્ધ થાય છે, જેને અમેરિકામાં ‘એટિક’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અમેરિકનો આ જગ્યાનો ઉપયોગ સ્ટોર રૂમ તરીકે ઘરવખરીનો સામાન રાખવા માટે કરે છે. આ ઉપરાંત, આ એટિક કુદરતી ઇન્સ્યુલેશન તરીકે કામ કરે છે. તે શિયાળાની ઋતુમાં ઘરની અંદરની ગરમીને બહાર જતી રોકે છે અને ઉનાળામાં બહારની ગરમીને અંદર આવતા અટકાવે છે. પરિણામે રૂમનું આંતરિક તાપમાન સંતુલિત રહે છે અને હીટર કે એસીના ઓછા વપરાશને કારણે ઊર્જાની મોટી બચત થાય છે.
ભારત અને અમેરિકાની જીવનશૈલીમાં અંતર
બંને દેશો વચ્ચેની જીવનશૈલી પણ આની પાછળ એક મુખ્ય કારણ છે. ભારતમાં લોકો પોતાના ઘરની છત એટલે કે ધાબાનો મલ્ટિપર્પઝ ઉપયોગ કરે છે – જેમ કે કપડાં સૂકવવા, પાણીની ટાંકી મૂકવા, શિયાળામાં તડકો ખાવા, ઉનાળાની રાત્રે સૂવા તેમજ ઉત્તરાયણ કે દિવાળી જેવા તહેવારોની ઉજવણી માટે. અમેરિકામાં જ્યારે લોકો સામાન્ય રીતે છત પર જતા જ નથી. ત્યાં ઘરની મોટાભાગની આઉટડોર પ્રવૃત્તિઓ ઘરની અંદર અથવા ઘરના પાછળના ભાગમાં આવેલા ખુલ્લા બેકયાર્ડમાં કરવામાં આવે છે. આથી જ ત્યાં સપાટ છતની કોઈ જરૂરિયાત અનુભવાતી નથી.
જોકે અમેરિકામાં પણ કેટલીક નવી આધુનિક ગગનચુંબી ઇમારતો અને વ્યાવસાયિક મકાનોમાં સપાટ છત જોવા મળે છે, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોના રહેણાંક મકાનોમાં આજે પણ ઢાળવાળી છત જ સૌથી વધુ લોકપ્રિય અને હિટ છે.
