અમદાવાદ : છેલ્લા દાયકામાં ભારતના ઘરેલુ બચત પેટર્નમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે, જેમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ઇક્વિટી સંબંધિત રોકાણોનો હિસ્સો નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (સિપ) આ પરિવર્તનના મુખ્ય પ્રેરક તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં સરેરાશ માસિક સિપ રોકાણમાં સાત ગણાથી વધુનો વધારો થયો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૭ માં તે રૂ. રૂા. ૪,૦૦૦ કરોડથી ઓછા હતા, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬માં અત્યાર સુધીમાં (એપ્રિલથી નવેમ્બર) રૂા. ૨૮,૦૦૦ કરોડથી વધુ થઈ ગયા છે.
આથક સર્વેક્ષણ મુજબ, આ વધારો ઘરેલુ બચતની આદતોમાં પરિવર્તન દર્શાવે છે, જ્યાં રોકાણકારો બજારના વધઘટથી ડરવાને બદલે નિયમિત અને શિસ્તબદ્ધ રોકાણ કરી રહ્યા છે. લોકો પરંપરાગત બચત પર આધાર રાખવાને બદલે બજાર-સંલગ્ન સાધનો, ખાસ કરીને ઇક્વિટીમાં તેમની વધારાની બચતનું રોકાણ કરી રહ્યા છે. આ નાણાકીય વ્યવસ્થામાં માળખાકીય ફેરફારો તેમજ લાંબા ગાળાના રોકાણોમાં સ્થાનિક જોખમ લેવાના ક્રમશ: વધારાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ઘરગથ્થુ નાણાકીય બચતમાં આ પરિવર્તન સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. કુલ બચતમાં ઇક્વિટી અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડનો હિસ્સો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૨ માં લગભગ ૨% થી વધીને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં ૧૫% થી વધુ થયો છે. દરમિયાન, આ સમયગાળા દરમિયાન બેંક થાપણોનો હિસ્સો ૫૮% થી ઘટીને લગભગ ૩૫% થયો છે, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૨ માં ૩૧.૯% ની નીચી સપાટીએ પહોંચ્યો છે.
ડેટા અનુસાર, કુલ ઘરગથ્થુ નાણાકીય સંપત્તિમાં ઇક્વિટી અને રોકાણ ભંડોળનો હિસ્સો માર્ચ ૨૦૧૯ માં ૧૫.૭% થી વધીને માર્ચ ૨૦૨૫ સુધીમાં ૨૩% થયો છે.
