શેરબજારમાં ડિજિટલ ટ્રેડિંગનું વધતું પ્રભુત્વ
અમદાવાદ : લગભગ એક દાયકા પહેલા, ભારતીય શેરબજારમાં મોટાભાગના સોદા પસંદગીની બ્રોકરેજ ફર્મના ડીલર દ્વારા કરવામાં આવતા હતા, જેમાં ફોન કોલની જરૂર પડતી હતી. પરંતુ હવે એવું નથી રહ્યું. નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (એનએસઈ) ના ડેટા દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૫ માં, ૬૦% થી વધુ ઇક્વિટી કેશ માર્કેટ ટ્રેડિંગ આ પદ્ધતિ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ ૨૦૨૫-૨૬ સુધીમાં, તે ઘટીને માત્ર ૨૫.૧% થઈ ગયું હતું.
એનએસઈ દ્વારા પ્રકાશિત ‘માર્કેટ પલ્સ’ અનુસાર, ડીલર-આધારિત સિસ્ટમ વર્ષ-દર-વર્ષ અને મહિના-દર-મહિના ઘટી રહી છે. આ સિસ્ટમમાં કમ્પ્યુટર-ટુ-કોમ્પ્યુટર લિંક અને સ્ક્રીન-આધારિત પ્લેટફોર્મ, નેશનલ એક્સચેન્જ ફોર ઓટોમેટેડ ટ્રેડિંગનો સમાવેશ થાય છે. ડીલર-આધારિત રૂટનો ઉપયોગ વધુ ઘટયો છે. ટર્મિનલ્સનો હિસ્સો મહિના-દર-મહિને ૧૨૪ બેસિસ પોઈન્ટ અને વાર્ષિક ધોરણે ૪૭૩ બેસિસ પોઈન્ટ ઘટીને ૨૧.૪% થયો છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ઘણી નવી ટેકનોલોજીઓ ઉભરી રહી છે, જે ઓટોમેટેડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી અપનાવણને દર્શાવે છે. વધુમાં, મોબાઈલ દ્વારા ટ્રેડિંગ કરતા રોકાણકારોનો હિસ્સો સતત વધી રહ્યો છે.
ફોન દ્વારા ઓર્ડર આપતા અથવા બ્રોકરની ઓફિસની મુલાકાત લેતા રોકાણકારોનો હિસ્સો નોંધપાત્ર રીતે ઘટયો છે અને સતત ઘટી રહ્યો છે. આજે મોટાભાગના સક્રિય ટ્રેડરો મોબાઈલ એપ્સ પસંદ કરે છે. આ એપ્સ તેમને ભાવ લક્ષ્યો સહિત રીઅલ-ટાઇમ ચેતવણીઓ પ્રદાન કરે છે.
બ્રોકરેજ કંપનીઓ માટે મોટી ટ્રેડિંગ ટીમો જાળવવાને બદલે મોબાઈલ ફોન દ્વારા કામ કરવું વધુ ખર્ચ-અસરકારક પણ છે. કોલ-એન્ડ-ટ્રેેડ સેવાઓનો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકો પાસેથી ઘણીવાર વધારાની ફી વસૂલવામાં આવે છે, જે તેમનું આકર્ષણ વધુ ઘટાડે છે. ઘણા બ્રોકર્સ હવે કોલ પર ટ્રેડ કરવા માટે ફી વસૂલ કરે છે.
બ્રોકરેજ ફર્મના સુત્રોએ જણાવ્યું હતું કે એક દાયકા પહેલા, મોટાભાગના ગ્રાહકો વેપાર માટે ડીલરો પર આધાર રાખતા હતા. જો કે, હવે બ્રોકિંગ ઉદ્યોગમાં મૂળભૂત ફેરફારો થયા છે, અને ટેકનોલોજીએ ગ્રાહકોને ઓનબોર્ડ કરવાનું અને મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ દ્વારા સીધા વેપાર કરવાનું ખૂબ સરળ બનાવ્યું છે.
પરંપરાગત બ્રોકરેજ હાઉસોએ હવે ટેકનોલોજીકલ ગેપને દૂર કર્યો છે. બધી મોટી કંપનીઓ હવે મોબાઇલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક ઓનબોર્ડિંગ ઓફર કરે છે, પરંતુ ગ્રાહકોનો એક જૂનો વર્ગ હજુ પણ ઓર્ડર આપતા પહેલા ડીલર સાથે વાત કરવાનું પસંદ કરે છે. આ સેગમેન્ટમાં સામાન્ય રીતે યુવાન અને ટેક-સેવી રોકાણકારો કરતાં મોટા પોર્ટફોલિયો હોય છે. આ જ કારણ છે કે ડીલરોની કામગીરી હજુ પણ કાર્યરત છે.
