અમદાવાદ : ઈરાન યુદ્ધની અસરો હવે વિશ્વભરમાં અનુભવાઈ રહી છે. ઈરાન યુદ્ધની અનેક દેશો પર સીધી યા આડકતરી પ્રતિકૂળ અસર જોવા મળી રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલના શિપમેન્ટ બંધ થવાથી એશિયન દેશો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે. ઈરાન યુદ્ધની પ્રતિકૂળતાનો ફિલિપાઈન્સ દેશ પહેલો ભોગ બન્યો છે. આ દેશે રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી છે. આ યુદ્ધે વિશ્વની ઉર્જા જીવનરેખા ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ બંધ કરી દીધું છે.
આને વૈશ્વિક ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું તેલ અને ગેસ સંકટ માનવામાં આવે છે. આનું કારણ એ છે કે વિશ્વનું ૨૦ ટકા તેલ અને તેનો ત્રીજો ભાગનો ગેસ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. તેના બંધ થવાથી હવે વ્યાપક આક્રોશ ફેલાયો છે. એશિયન દેશો, જેમનું મોટાભાગનું તેલ અને ગેસ આ માર્ગ દ્વારા આયાત કરવામાં આવે છે, તેઓ સૌથી મોટી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે.
ફિલિપાઈન્સ દેશની ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ સતત બગડી રહી છે. ફિલિપાઇન્સ તેના ૯૮% તેલ પશ્ચિમ એશિયામાંથી આયાત કરે છે. રાષ્ટ્રપતિ ફર્ડિનાન્ડ માર્કોસ જુનિયરે એક આદેશ જારી કરીને રાષ્ટ્રીય ઉર્જા કટોકટી જાહેર કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે દેશની ઉર્જા સ્થિરતા, આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને આવશ્યક સેવાઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ જરૂરી છે.
ફિલિપાઇન્સમાં માત્ર ૪૫ દિવસનો પુરવઠો બાકી છે. ૨૮ ફેબુ્રઆરીથી દેશમાં ગેસોલિનના ભાવ ૧૦૦% વધ્યા છે. ફિલિપાઇન્સ ઉપરાંત, વિયેતનામ, સિંગાપોર, દક્ષિણ કોરિયા, તાઇવાન, મલેશિયા અને થાઇલેન્ડ પણ તેમના ૭૦% થી વધુ તેલ મધ્ય પૂર્વમાંથી આયાત કરે છે. વિયેતનામના ૯૦% ક્રૂડ તેલ મધ્ય પૂર્વમાંથી આવે છે. ભારત અને ચીન પણ પશ્ચિમ એશિયાઈ તેલના મુખ્ય ખરીદદારો છે.
ભારત તેનું ૫૫% તેલ ગલ્ફમાંથી આયાત કરે છે, જ્યારે ચીન ૫૦% આયાત કરે છે. જો કે, બંને દેશોએ તાજેતરમાં અન્ય દેશો, ખાસ કરીને રશિયા પાસેથી તેમની ખરીદીમાં વધારો કર્યો છે. ભારતે આ મહિને રશિયા પાસેથી ૬૦ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલ ખરીદ્યું છે અને આગામી મહિના માટે સમાન રકમનો કરાર કર્યો છે. ભારત વેનેઝુએલા જેવા દેશો પાસેથી પણ તેલ ખરીદી રહ્યું છે. જોકે, જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લાંબા સમય સુધી તણાવ ચાલુ રહે છે, તો તે ભારત અને ચીનની અર્થવ્યવસ્થાને ખોરવી શકે છે.
આનું કારણ એ છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, અને રશિયા પ્રીમિયમ ભાવે તેલ વેચી રહ્યું છે. ઈરાન યુદ્ધ પહેલાં, રશિયન તેલ ડિસ્કાઉન્ટ પર ઉપલબ્ધ હતું. એશિયન દેશોની તુલનામાં, અન્ય દેશો મધ્ય પૂર્વમાંથી ઓછું તેલ ખરીદે છે. ઉદાહરણ તરીકે, તુર્કી, દક્ષિણ આફ્રિકા, ટયુનિશિયા અને મધ્ય અને પૂર્વી યુરોપિયન દેશો મધ્ય પૂર્વમાંથી તેમના તેલના ૨૦% કરતા ઓછા તેલ ખરીદે છે.
ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૨૦ ડોલરની નજીક પહોંચી ગયા હતા, જે ૨૦૨૨ પછીનું તેમનું ઉચ્ચતમ સ્તર છે. જોકે તાજેતરના વધઘટ થયા છે, તે સતત ૧૦૦ ડોલર આસપાસ રહ્યા કરે છે.
