અમદાવાદ : ભારત-અમેરિકા વચગાળાના વેપાર કરારને કારણે ભારતમાં સોયાબીન અને તેલના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. ગયા મહિને, લાંબા સમય પછી, સોયાબીનના ભાવ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (એમએસપી)થી ઉપર આવ્યા હતા. પરંતું, હવે તે એમએસપીની ખૂબ નજીક આવી ગયા છે. કેટલાક બજારોમાં, આ ભાવ એમએસપીથી નીચે પણ ઉતરી ગયા છે. ખેડૂતો પણ સોયાબીનના ઘટતા ભાવોથી ચિંતિત છે.
સોયાબીન અને તેલના ભાવમાં ઘટાડાનું કારણ ભારત-અમેરિકા વચગાળાનો વેપાર કરાર છે. આ કરાર અંગે યુએસ વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી ફેક્ટશીટ અનુસાર, ભારત યુએસથી આયાત થતા સોયાબીન તેલ પરના ટેરિફને નાબૂદ કરશે અથવા ઘટાડશે.
ઓલ ઇન્ડિયા એડિબલ ઓઇલ ટ્રેડર્સ ફેડરેશને જણાવ્યું હતું કે ભારત મુખ્યત્વે બ્રાઝિલ અને આર્જેન્ટિનાથી ક્રૂડ સોયાબીન તેલની આયાત કરે છે. આ બે દેશોમાંથી આયાત થતા સોયાબીન તેલ અને યુએસથી આયાત થતા સોયાબીન તેલ વચ્ચેના ભાવ તફાવત સામાન્ય રીતે ૧.૫ થી ૨.૫ ટકા હોય છે.
જો યુએસ સોયાબીન તેલ (હાલમાં ૧૬.૫ ટકા) પરના ટેરિફને નાબૂદ કરવામાં આવે અથવા ઘટાડવામાં આવે, તો સ્થાનિક બજારમાં સસ્તા યુએસ સોયાબીન તેલનો પુરવઠો વધવાની ધારણા છે. પરિણામે, આ કરારના સમાચાર બાદ, ભારતમાં સોયાબીન તેલના જથ્થાબંધ ભાવ ૫ ટકા ઘટીને ૧,૪૧૦-૧,૪૨૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ કિલો થયા છે.
ભારતે તેલ વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં ૫.૪૬૮ મિલિયન ટન સોયાબીન તેલની આયાત કરી હતી, જે કુલ વનસ્પતિ તેલ આયાતના આશરે ૧૬ મિલિયન ટનનો આશરે ૩૫% હિસ્સો ધરાવે છે.
ભારત-યુએસ વચગાળાના વેપાર કરારને કારણે સોયાબીન તેલના ભાવમાં ઘટાડો થવાથી પણ સોયાબીનના ભાવ પર અસર પડી છે. આ કરાર બાદ, સોયાબીનના ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ ૩૦૦ થી ૪૦૦ રૂપિયા ઘટયા છે. આ કરારને કારણે ભારતમાં અમેરિકન સોયાબીન તેલનો પુરવઠો વધવાની અફવાઓને કારણે સોયાબીનના ભાવ ૪૦૦ રૂપિયા ઘટીને ૫,૪૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ થયા છે.
ભારત-અમેરિકા વચગાળાના કરારથી સોયાબીન તેલ અને ડીડીજીએસ પર આયાત જકાત ઘટાડવા અથવા માફ કરવા સંમત થયા ત્યારથી સ્થાનિક બજારોમાં સોયાબીનના ભાવ સતત દબાણ હેઠળ છે. સસ્તા આયાતી સોયાબીન તેલની સંભાવનાએ ક્રશિંગ માર્જિન નબળું પાડયું છે, છોડની ખરીદી ધીમી પડી છે જ્યારે ખેડૂતોએ વેચાણ વધાર્યું છે.
