અમદાવાદ : ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી ટૂંક સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ૪૦૦ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલ મુકવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ જથ્થો તેના કટોકટી તેલ ભંડારમાંથી આપવામાં આવશે. ઇતિહાસમાં પહેલીવાર, તે તેના ભંડારમાંથી આટલું તેલ બજારમાં ઠાલવશે. જો કે, એસએન્ડપી ગ્લોબલ એનર્જીના વિશ્લેષણ મુજબ, જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ રહેશે, તો તો ક્રૂડ મોરચે કોઈ રાહત જોવા મળશે નહીં. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો હજુ પણ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે પુરવઠા સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવામાં આવશે ત્યારે જ સ્થિતિ સામાન્ય થશે.
ગત અઠવાડિયે, ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી એ તેના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા કટોકટી તેલ અનામતને મુક્ત કરવાની જાહેરાત કરી હતી. આનાથી વૈશ્વિક બજારોમાં ૪૦૦ મિલિયન બેરલ તેલ પૂરું પડાશે. આનો હેતુ ઈરાન યુદ્ધને કારણે ઉર્જા સંકટને કારણે સર્જાયેલા વિક્ષેપોને ઓછો કરવાનો છે.
એસએન્ડપી ગ્લોબલ એનર્જીએ જણાવ્યું હતું કે આ પગલાં ક્રૂડ બજારમાં વર્તમાન અસંતુલનને દૂર કરવામાં મદદ કરશે. જો કે, તેણે ચેતવણી આપી હતી કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી સર્જાયેલા ઊંડા વિક્ષેપને દૂર કરવા માટે તે પૂરતું નથી, ખાસ કરીને એશિયન બજારો માટે, જ્યાં તેલ ભંડાર પહેલાથી જ ઘટી રહ્યા છે. જો કે તે સ્પષ્ટ નથી કે મુક્ત કરાયેલ તેલ તે પ્રદેશો સુધી કેટલી અસરકારક રીતે પહોંચશે જેમને તેની સૌથી વધુ જરૂર છે, ખાસ કરીને એશિયામાં.
તેલની અછતનું પ્રમાણ પહેલાથી જ ગંભીર છે. માર્ચ મહિનામાં જ વૈશ્વિક પુરવઠામાં આશરે ૪૩૦ મિલિયન બેરલની અછતને સરભર કરવામાં આ ૪૦૦ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલને ઘણા મહિના લાગશે. એસએન્ડપી ગ્લોબલ એનર્જીના મતે, વાસ્તવિક સમસ્યા વૈશ્વિક તેલની અછત નથી પરંતુ પ્રદેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા પૂરતા પ્રમાણમાં તેલ પહોંચાડવામાં અસમર્થતા છે.
એજન્સીનો અંદાજ છે કે માર્ચના પહેલા ૧૧ દિવસ દરમિયાન, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સિવાયના અન્ય માર્ગો દ્વારા દરરોજ ફક્ત ૩ મિલિયનથી ૪ મિલિયન બેરલ તેલની નિકાસ કરવામાં આવતી હતી. યુદ્ધ શરૂ થાય તે પહેલાં, આ દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા દરરોજ આશરે ૨૧ મિલિયન બેરલ તેલની નિકાસ કરવામાં આવતી હતી. આને ધ્યાનમાં રાખીને, એસએન્ડપી ગ્લોબલ એનર્જીએ ડેટેડ બ્રેન્ટ ક્રૂડ માટે તેના બેઝ-કેસ આઉટલુકમાં સુધારો કર્યો છે, જે ૨૦૨૬ના બાકીના સમય માટે માસિક સરેરાશ ૭૦ થી૧૦૦ ડોલરની શ્રેણી નક્કી કરે છે.
જોકે, આ અંદાજ એ ધારણા પર આધારિત છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા સુરક્ષિત ટેન્કર ટ્રાફિક આગામી અઠવાડિયામાં ફરી શરૂ થશે. એસએન્ડપી એ ચેતવણી આપી છે કે જો અવરોધ અઠવાડિયાને બદલે મહિનાઓ સુધી લંબાય છે, તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ નવા રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચી શકે છે. આ ચેતવણી દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક તેલ બજારો આ વ્યૂહાત્મક માર્ગના ફરીથી ખોલવા પર કેટલો ભારે આધાર રાખે છે.
