અમદાવાદ : ૫૦% ટેરિફના કારણે સૌથી મોટા નિકાસ બજાર અમેરિકામાં નિકાસ વધુ કડક બને તે પહેલાં જ, ભારતીય નિકાસકારોએ શિપમેન્ટ ઉત્પાદનોમાં લાભ નોંધાવતા અન્ય દેશો તરફ ધ્યાન દોડાવ્યું હતું. નિકાસ બજારોના વૈવિધ્યકરણથી ભારતના નિકાસ બાસ્કેટમાં કેટલાક એશિયન બજારોનો હિસ્સો વધુ જોવા મળ્યો છે, જેમાં એવી વસ્તુઓનો પણ સમાવેશ થાય છે જે વધારાના યુએસ ટેરિફથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થવાની ધારણા હતી.
એશિયા અને યુરોપમાં વધતી માંગને કારણે યુએઈ, વિયેતનામ, બેલ્જિયમ અને સાઉદી અરેબિયામાં કાપડ, રત્નો અને ઝવેરાત અને દરિયાઈ ઉત્પાદનોની નિકાસમાં તીવ્ર વધારો નોંધાયો છે.
ડેટા દર્શાવે છે કે જાન્યુઆરી-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારતની દરિયાઈ નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે ૧૫.૬% વધીને ૪.૮૩ બિલિયન ડોલર થઈ છે, જે મુખ્યત્વે ઘણા બિન-અમેરિકન સ્થળોએ વધતી માંગને કારણે છે. આ તે ક્ષેત્ર હતું જે યુએસ ટેરિફથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થવાની ધારણા હતી. વિયેતનામ (૧૦૦.૪%), બેલ્જિયમ (૭૩%) અને થાઇલેન્ડ (૫૪.૪%) માં સૌથી તીવ્ર વિસ્તરણ નોંધાયું છે.
આ જ સમયગાળા દરમિયાન ચીન (૯.૮%), મલેશિયા (૬૪.૨%) અને જાપાન (૧૦.૯%) માં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવાયોે છે.
નિકાસ વૈવિધ્યકરણનું સ્પષ્ટ વલણ દેખાઈ રહ્યું છે, વિયેતનામ અને બેલ્જિયમ જેવા ઉભરતા સ્થળોએ બજાર હિસ્સો મેળવ્યો છે, જ્યારે થાઇલેન્ડ, મલેશિયા અને ચીન જેવા સ્થાપિત એશિયન ભાગીદારોએ તેમના આયાત વોલ્યુમને વધુ ગાઢ બનાવ્યું છે.
એ જ રીતે, દેશની કાપડ નિકાસ પેરુ અને નાઇજીરીયા જેવા નવા અને ઉભરતા બજારોમાં પ્રવેશ કરી રહી છે. જાન્યુઆરી-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ દરમિયાન ભારતની કાપડ નિકાસમાં ૧.૨૩ ટકાનો સાધારણ પરંતુ સકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાઈ હતી, જે ૨૮.૦૫ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી હતી.
સંયુક્ત આરબ અમીરાતે જાન્યુઆરી-સપ્ટેમ્બરમાં નિકાસ ૮.૬% ટન (૧૩૬.૫ મિલિયન ડોલર) વધીને વૃદ્ધિમાં આગેવાની લીધી હતી, જે ભારતીય કાપડ માટે મુખ્ય પ્રાદેશિક કેન્દ્રની તરીકેની તેની સ્થિતિને ફરીથી સ્થાપિત કરે છે. નેધરલેન્ડ્સ (૧૧.૮%), પોલેન્ડ (૨૪.૧%), સ્પેન (૯.૧%) અને ઇજિપ્ત (૨૪.૫%)માં પણ વધારો નોંધાયો હતો, જે યુરોપ, ઉત્તર આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ટ્રેક્શનનો સંકેત આપે છે.
ચાલુ કેલેન્ડર વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં દેશની રત્નો અને ઝવેરાતની નિકાસમાં પણ ૧.૨૪ ટકાનો સાધારણ વધારો થયો હતો અને ૨૨.૭૩ બિલિયન ડોલર રહી હતી.
સપ્ટેમ્બરના નિકાસ આંકડા પર નજર
સપ્ટેમ્બરમાં જાપાન, યુનાઈટેડ આરબ અમીરાતસ (યુએઅઈ) તથા ફ્રાન્સ ખાતે કોટન ગારમેન્ટસની નિકાસમાં વધારો જોવા મળ્યો છે જ્યારે અમેરિકા ખાતે નિકાસમાં વાર્ષિક ધોરણે ૨૫ ટકા ઘટાડો થયો હોવાનું વાણિજ્ય મંત્રાલયના સુત્રોએ જણાવ્યું હતું.
સપ્ટેમ્બરમાં ભારતની માલસામાનની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે ૬.૭૦ ટકા વધી ૩૬.૩૮ અબજ ડોલર રહી છે જ્યારે અમેરિકા ખાતે નિકાસ આંક ઘટી ૫.૪૬ અબજ ડોલર રહ્યો છે.
સપ્ટેમ્બરમાં મરિન પ્રોડકટસની અમેરિકા ખાતે નિકાસમાં ૨૭ ટકા ઘટાડો થયો છે જ્યારે ચીન, વિયેતનામ તથા થાઈલેન્ડ જેવા દેશોમાં ૬૦ ટકા કરતા વધુ વૃદ્ધિ થઈ હોવાનું વાણિજ્ય મંત્રાલયના ડેટા જણાવે છે.
આજ રીતે ચા, જેમ્સ એન્ડ જવેલરી, લેધર ગુડસ, ચોખા જેવા ઉત્પાદનોની અમેરિકા ખાતે નિકાસ ઘટી છે પરંતુ અન્ય મથકો ખાતે વધારો જોવા મળ્યો છે.
મેક્સિકો, ચીન, જાપાન, સાઉદી અરેબિયા સહિતના કેટલાક દેશો પોતાની ચોખાની વધુ પડતી ખરીદી ભારતમાંથી કરે તે માટે ભારતે પ્રયત્નો હાથ ધર્યા છે. કુલ ૨૬ બજારોમાં ભારત પોતાના ચોખાનું વેચાણ વધારવા ઈરાદો ધરાવે છે.
