World Bank funding for India clean air program: વર્લ્ડ બેન્કના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સ બોર્ડે આજે ભારતના બે મહત્ત્વપૂર્ણ રાજ્ય – ઉત્તર પ્રદેશ(યુપી) અને હરિયાણામાં હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે બે મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમોને ભંડોળ મંજૂર કર્યું છે. આ કાર્યક્રમોનો ઉદ્દેશ્ય 270 મિલિયન લોકોને સ્વચ્છ હવા પૂરી પાડવાનો છે, જેના લાભ અન્ય રાજ્યોમાં પણ જોવા મળશે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો હેતુ આ બંને રાજ્યોને બિઝનેસ ડેસ્ટિનેશન તરીકે વધુ આકર્ષક બનાવવાનો અને રોજગાર સર્જનને વેગ આપવાનો પણ છે.
એરશેડ-આધારિત પ્રથમ બહુ-ક્ષેત્રીય પહેલ
વર્લ્ડ બેન્કના કાર્યકારી કન્ટ્રી ડાયરેક્ટર, પૉલ પ્રોસીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘દક્ષિણ એશિયામાં વાયુ પ્રદૂષણના કારણે લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર થઈ રહી છે. જેના કારણે ઉત્પાદકતા ઘટી રહી છે અને જીવનની ગુણવત્તા બગડી છે. હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં શરૂ કરાયેલા આ કાર્યક્રમો ખાસ છે. કારણ કે, રાજ્ય સરકારએ પ્રથમ વખત ‘એરશેડ-આધારિત’ અનેક ક્ષેત્રોને આવરી લેતા પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા વાયુ પ્રદૂષણના પ્રશ્નનો ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.’
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, ‘આ કાર્યક્રમો દ્વારા ઉત્પાદકતા વધારવા અને યુવાનો અને મહિલાઓ માટે ગ્રીન જોબ્સ કેવી રીતે ઊભી કરી શકાય છે તે દર્શાવવામાં આવશે.’
ઉત્તર પ્રદેશ ક્લીન એર મેનેજમેન્ટ પ્રોગ્રામ(UPCAMP) મંજૂર
યુપી ક્લીન એર મેનેજમેન્ટ પ્રોગ્રામ(UPCAMP) માટે $299.66 મિલિયન એટલે કે આશરે 2487 કરોડ રૂપિયાનું ભંડોળ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુપી સરકારના ક્લીન એર પ્લાન પર આધારિત છે, જે વાહનવ્યવહાર, કૃષિ અને ઉદ્યોગ જેવા મહત્ત્વના ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરીને રાજ્યમાં વાયુની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવશે.
આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, 3.9 મિલિયન ઘરોને સ્વચ્છ રસોઈની સુવિધા પ્રાપ્ત થશે. પરિવહનના ક્ષેત્રમાં, લખનઉ, કાનપુર, વારાણસી અને ગોરખપુર જેવા શહેરોમાં 15,000 ઇલેક્ટ્રિક થ્રી-વ્હીલર અને 500 ઇલેક્ટ્રિક-બસ શરૂ કરીને સ્વચ્છ પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત, 13,500 પ્રદૂષણ ફેલાવતા હેવી-ડ્યુટી વાહનોને ઓછા ઉત્સર્જનવાળા વાહનોથી રિપ્લેસ કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ ‘એરશેડ અભિગમ’ અપનાવશે, જેનો અર્થ છે કે તે આંતર-રાજ્ય ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવા માટે અન્ય રાજ્યો સાથે સહયોગ કરશે. કૃષિ ક્ષેત્રે, તે ખેડૂતોને ખાતરનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવા અને પશુધનના કચરાનું યોગ્ય વ્યવસ્થાપન કરવા પ્રોત્સાહિત કરશે.
હરિયાણા ક્લીન એર પ્રોજેક્ટ ફોર સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ઓપરેશન
હરિયાણા ક્લીન એર પ્રોજેક્ટ માટે $300 મિલિયન એટલે કે 2490 કરોડ રૂપિયાનું ભંડોળ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે હરિયાણા સરકારની એક્શન પ્લાનને ટેકો આપવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, રાજ્યમાં વાયુ ગુણવત્તા અને ઉત્સર્જન દેખરેખ પ્રણાલીમાં રોકાણ કરીને પ્રદૂષણના સ્ત્રોતોની અસરને વધુ સારી રીતે માપવાની રાજ્યની ક્ષમતા વધારવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો: કફ સીરપ મામલે ઈડીની મોટી કાર્યવાહી, ગુજરાતથી લઈને યુપી-ઝારખંડમાં અનેક ઠેકાણે દરોડા
સ્વચ્છ પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, ગુરુગ્રામ, સોનીપત અને ફરીદાબાદ જેવા શહેરોમાં ઇલેક્ટ્રિક બસ સેવાઓ અને ઇલેક્ટ્રિક થ્રી-વ્હીલર્સમાં રોકાણ કરવામાં આવશે, જે ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે રોજગારની વધુ સારી તકો અને સુલભતા પૂરી પાડશે.
આ ઉપરાંત, આ પ્રોજેક્ટ MSMEને સ્વચ્છ ટેકનોલોજી અપનાવવામાં મદદ કરશે, કૃષિ કચરાના વ્યવસ્થાપન માટે મશીનરીને પ્રોત્સાહન આપશે અને ડાંગરના ઠૂંઠાના ઉત્પાદક પુનઃઉપયોગ માટે રાજ્યના પ્રયત્નોને સમર્થન આપશે. મહત્ત્વની વાત એ છે કે, હરિયાણાએ સંબંધિત એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન અને દેખરેખ માટે ‘ARJUN’ નામનું સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ(SPV) સ્થાપિત કર્યું છે અને આ કાર્યક્રમ ખાનગી મૂડીમાંથી $127 મિલિયનથી વધુનું રોકાણ પણ એકઠું કરવાનો લક્ષ્ય ધરાવે છે.
પ્રાદેશિક કાર્યક્રમનો ભાગ
આ બંને કાર્યક્રમો વર્લ્ડ બેન્કના ઈન્ડો-ગંગાના મેદાનો અને હિમાલયની તળેટી પ્રદેશમાં પ્રાદેશિક વાયુ ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન કાર્યક્રમનો ભાગ છે, જે વૈશ્વિક વાયુ પ્રદૂષણનું હોટસ્પોટ છે.
ઉત્તર પ્રદેશનો કાર્યક્રમ(UPCAMP) કુલ 10 વર્ષ માં પૂરો થશે, જેમાં બે વર્ષનો ગ્રેસ પીરિયડ સામેલ છે. જ્યારે હરિયાણાનો કાર્યક્રમ વધુ લાંબો છે, તેની અંતિમ પાકતી મુદત છ વર્ષના ગ્રેસ પીરિયડ સહિત 23.5 વર્ષ છે.
