અમદાવાદ : પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધતાં, ક્રૂડ ઓઈલ બજારને સૌથી મોટો ફટકો પડયો છે. સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક અને યુએઈ જેવા મુખ્ય સપ્લાયર્સ અચાનક પાછા હટી જવાના કારણે પુરવઠામાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. આમ બજારમાં અછત અને ભાવમાં વધારાને કારણે ઓઈલ કંપનીઓને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર રૂ.૩૬ અને પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર રૂ.૧૭નું નુકસાન થઈ રહયું છે. આજે પ્રીમિયમ પેટ્રોલના ભાવમાં વધારો થયો છે.
ફેબ્રુઆરી સુધી દર અઠવાડિયે બજારમાં મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઈલ આવી રહ્યું હતું, પરંતુ માર્ચમાં પુરવઠો લગભગ અદ્રશ્ય થઈ ગયો છે. જેના કારણે બજારમાં અછત ઊભી થવા સાથે તેના ભાવમાં વધારો થયો છે. તાજેતરમાં ક્રૂડ ઓઇલ પ્રતિ બેરલ ૧૧૯ ડોલર પહોંચી ગયું હતું.
આ આંચકાની સીધી અસર ભારત પર પડી છે. માર્ચના પહેલા અઠવાડિયામાં ભારતની તેલ આયાત ઘટીને ૧.૯ મિલિયન બેરલ થઈ ગઈ હતી, જે થોડા અઠવાડિયા પહેલા લગભગ ૨૫ મિલિયન બેરલ હતી. આનો અર્થ એ થયો કે પુરવઠા શૃંખલા એટલી હદે ખોરવાઈ ગઈ હતી કે ભારત જેવા મોટા આયાતકારને પણ ફટકો પડયો છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધતાં ભારતનું આર્થિક ગણિત બગડવા લાગ્યું છે. ફેબ્રુઆરીમાં ક્રૂડ ઓઇલનો સરેરાશ ભાવ ૬૯ ડોલર હતો, પરંતુ માર્ચમાં તે વધીને ૧૧૫ ડોલરને વટાવી ગયો હતો. આની સીધી અસર વેપાર ખાધ પર પડી છે. માત્ર એક મહિનામાં ૪ બિલિયન ડોલરથી વધુનો વધારાનો બોજ પડવાનો અંદાજ છે. જો ભાવ આ સ્તરે રહેશે, તો તે વધુ વધી શકે છે.
દરેક ૧ ડોલરનો વધારો દર મહિને ભારતના આયાત બિલમાં આશરે ૧૬૬ મિલિયન ડોલર ઉમેરે છે. આનો અર્થ એ છે કે ક્રૂડ ફક્ત વધુ મોંઘુ જ નથી થઈ રહ્યું, તે અર્થતંત્રને પણ નીચે ખેંચી રહ્યું છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધતાં ઓઈલ કંપનીઓ દૈનિક નુકસાન સહન કરી રહી છે. રિપોર્ટ મુજબ, પેટ્રોલ અને ડીઝલ વેચતી કંપનીઓ ભારે નુકસાન ભોગવી રહી છે. માર્ચ મહિનામાં અત્યાર સુધીમાં અંદાજે રૂ. ૮,૮૦૦ કરોડનું નુકસાન થયું છે. દરરોજ રૂ. ૨,૦૦૦ કરોડથી વધુનું નુકસાન વધી રહ્યું છે. છેલ્લા ૧૫ દિવસની સરેરાશના આધારે, ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૩૬ અને પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૧૭.૫ના દરે નુકસાન થઈ રહ્યું છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, આ નુકસાન ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૫૫ અને પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર રૂ. ૨૫ સુધી વધી શકે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ટકી શકશે નહીં. જે જોતા ભાવ વધારો હવે લગભગ નિશ્ચિત છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૧૩૦ ડોલરને આંબશે
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે અને અસ્થિરતા વધી રહી છે.
સિટી ગ્રુપના અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૬ના બીજા ક્વાર્ટરમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૩૦ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ટૂંક સમયમાં ખુલે તો પણ, પુરવઠો સામાન્ય થવામાં સમય લાગી શકે છે.
