અમદાવાદ : ભારતમાં ઓનલાઈન રિટેલ (ઈ-રિટેલ) બજાર ૨૦૨૫માં સંપુર્ણ જોશ સાથે આગળ વધ્યું છે. બેઈન એન્ડ કંપનીના હાઉ ઈન્ડિયા શોપ્સ ઓનલાઈન ૨૦૨૬ અહેવાલ અનુસાર, ઓનલાઈન રિટેલ બજારનું ગ્રોસ મર્ચેન્ડાઇઝ મૂલ્ય (જીએમવી) આશરે ૬૫-૬૬ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચ્યું છે, જે મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ ૨૧ ટકા જેટલો વધારો છે.
જીએસટી દરમાં ઘટાડા, આવકવેરામાં રાહત, ફુગાવામાં ઘટાડો અને ઘટતા વ્યાજ દરોને કારણે ૨૦૨૫માં ખાનગી વપરાશ વૃદ્ધિ ૨૦૨૨-૨૪માં ૮ ટકાથી વધીને ૧૦.૫ ટકા થઈ છે. ભારતના ઈ-રિટેલ બજારમાં છેલ્લા એક વર્ષમાં મજબૂત વૃદ્ધિ જોવા મળી હોવા છતાં, ૨૦૩૦ સુધીમાં ૧.૬ ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાનો વ્યાપક રિટેલ ક્ષેત્રનો લક્ષ્યાંક દર્શાવે છે કે વિશાળ ભારતીય ગ્રાહક આધાર સુધી પહોંચવા માટે ઑફલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મહત્વપૂર્ણ ઔરહે છે.
અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, પાંચ વર્ષ પહેલાં, ભારતનો ઇ-રિટેલ વ્યવસાય સંભાવના પર આધારિત હતો, પરંતુ હવે તે વાસ્તવિકતા બની ગયો છે. કુલ બજાર મૂલ્ય બમણાથી વધુ થઈ ગયું છે, વાર્ષિક સક્રિય ખરીદદારોની સંખ્યા લગભગ ૩૦૦ મિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ છે, અને વિક્રેતા ઇકોસિસ્ટમ ત્રણ ગણી થઈ ગઈ છે, જેમાં વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે મધ્યમ-સ્તરના શહેરો અને જેન ઝેડ દ્વારા ઔસંચાલિત છે.
જેમ જેમ ભારતનો માથાદીઠ જીડીપી ૪,૦૦૦ ડોલરના સીમાચિહ્ન નજીક આવી રહ્યો છે, અન્ય ઉભરતા બજારોમાં વિવેકાધીન ખર્ચમાં ઐતિહાસિક વધારો થઈ રહ્યો છે, તેમ તેમ ઇ-રિટેલ વધુ આકર્ષણ મેળવી રહ્યું છે. આગામી પાંચ વર્ષ નિ:શંકપણે ભારતના ઇ-રિટેલ બજારમાં વૃદ્ધિની આગામી લહેરને આગળ ધપાવશે.
જેન ઝેડ ગ્રુપ એક મહત્વપૂર્ણ સેગમેન્ટ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જે ઈ-રિટેલ ખરીદદારોના ૪૦-૪૫ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. મેટ્રો શહેરોમાં અન્ય જૂથોની તુલનામાં પ્રતિ ખરીદદાર ખર્ચમાં ૨.૫ ગણો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ વૃદ્ધિ ભૌગોલિક રીતે વધુને વધુ વૈવિધ્યસભર બની રહી છે, ટાયર ૨ અને તેનાથી ઉપરના શહેરો ૨૦૨૫ સુધીમાં ઓનલાઈન ઓર્ડરમાં ૫૦ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે ઈન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓમાં તેમનો પ્રવેશ માત્ર ૨૫-૩૦ ટકા છે.
મજબૂત વિસ્તરણ છતાં, ભારતમાં ઈ-રિટેલ પ્રવેશ કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (જીડીપી)ના ૧.૬ ટકા જેટલો ઓછો રહે છે. ચીનમાં ૧૩-૧૪ ટકા અને ઇન્ડોનેશિયામાં ૪-૪.૫ ટકાની તુલનામાં, આ લાંબા ગાળાની વૃદ્ધિની નોંધપાત્ર સંભાવના સૂચવે છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારત ક્વિક-કોમર્સ (ઇન્સ્ટન્ટ ડિલિવરી સેગમેન્ટ)માં વૈશ્વિક નેતા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ઈ-કોમર્સના કુલ ગ્રોસ રિટેલ વેલ્યુના ૧૬થી ૧૭ ટકા ક્વિક-કોમર્સ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે, જે ચીન સહિત મોટાભાગના બજારો કરતા નોંધપાત્ર રીતે આગળ છે.
છેલ્લા બે વર્ષમાં આ સેગમેન્ટ વાર્ષિક ધોરણે બમણું થયું છે, જેમાં કુલ ગ્રોસ રિટેલ વેલ્યુ ૨૦૨૫ સુધીમાં ૧૦થી ૧૧ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી છે. ૨૦૩૦ સુધીમાં તે ૬૫થી ૭૦ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાની અને ઈ-રિટેલના કુલ કુલ ગ્રોસ રિટેલ વેલ્યુમાં ૪૫થી ૫૦ ટકા યોગદાન આપવાની ધારણા છે.
