અમદાવાદ : ઈઝરાયલ હાલમાં ગાઝામાં હમાસ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન સાથે લડાઈમાં વ્યસ્ત છે. આ બંને યુદ્ધોનો બોજ હવે દેશના અર્થતંત્ર પર સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. ઈઝરાયલની ન્યૂઝ વેબસાઇટ કેલ્કાલિસ્ટ અનુસાર, ૨૦૨૪ના અંત સુધીમાં માત્ર ગાઝા યુદ્ધનો ખર્ચ ૨.૫ લાખ કરોડ શેકેલ એટલે કે લગભગ ૬૭ અબજ ડોલરને વટાવી ગયો હતો.
આ રકમમાં યુદ્ધનો સીધો ખર્ચ, નાગરિકોને આપવામાં આવતી સહાય અને સરકારના મહેસૂલ નુકસાનનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તે હજુ પણ સંપૂર્ણ ચિત્ર બતાવતું નથી કારણ કે ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને સપ્લાય ચેઈન તૂટવા જેવા પરોક્ષ નુકસાન તેમાં ઉમેરવામાં આવ્યા નથી.
ઈઝરાયલની ઈરાન પર લશ્કરી કાર્યવાહીની શરૂઆત ખૂબ જ મોંઘી સાબિત થઈ છે. અહેવાલ મુજબ, ઇઝરાયલી સૈન્યના ભૂતપૂર્વ નાણાકીય સલાહકાર બ્રિગેડિયર જનરલ (નિવૃત્ત) રીમ અમીનાચે કહ્યું છે કે પહેલા ૪૮ કલાકમાં જ ૫.૫ અબજ શેકેલ અથવા લગભગ ૧.૪૫ અબજ ડોલર ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. લગભગ ૨ અબજ શેકેલ ફક્ત હવાઈ હુમલા અને દારૂગોળો પાછળ ખર્ચવામાં આવ્યા હતા.
હવે, ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં, ઇઝરાયલ દરરોજ લગભગ ૨.૭ અબજ શેકેલ અથવા લગભગ ૬,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરી રહ્યું છે. દરરોજ ફક્ત ઇંધણ અને શસ્ત્રો પર ૨,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
ગાઝા યુદ્ધ દરમિયાન, ઇઝરાયલે ત્રણ લાખથી વધુ રિઝર્વ સૈનિકોને બોલાવ્યા હતા. ઇઝરાયલના નાણા મંત્રાલય અનુસાર, જ્યારે એક લાખ સૈનિકો ફરજ પર હોય છે, ત્યારે તેમના પગાર અને જરૂરી વ્યવસ્થાઓ પર દરરોજ લગભગ ૧૦૦ કરોડ શેકેલ અથવા ૨૭૦ કરોડ રૂપિયા ખર્ચવામાં આવે છે.
જાન્યુઆરી અને મે ૨૦૨૫ની વચ્ચે, ઇઝરાયલના કરવેરા સત્તાવાળાએ જણાવ્યું હતું કે તેમના વળતર ભંડોળમાંથી અઢી અબજ શેકેલ, એટલે કે લગભગ ૬૫૦૦ કરોડ રૂપિયા, નાગરિક સંપત્તિના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે આપવામાં આવ્યા હતા. કુલ ઉપાડ ત્રણ અબજ શેકેલ સુધી પહોંચ્યો છે.
આ ખર્ચ સરકારી ખાધમાં નોંધાયેલ નથી, પરંતુ તે ચોક્કસપણે દેશના દેવામાં વધારો કરી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં બંધ ન થાય તો શિક્ષણ અને આરોગ્ય જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે.
