– ટાટા સ્ટીલ, JSW અને SAIL સહિત 28 કંપનીઓએ સ્ટીલના ભાવ નક્કી કરવા માટે કાર્ટેલ રચ્યાનો આક્ષેપ
– ટોચના નામોમાં જેએસડબલ્યુના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સજ્જન જિંદાલ, ટાટા સ્ટીલના સીઈઓ ટી.વી. નરેન્દ્રન અને સેલના ચાર ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષોનો સમાવેશ થાય છે
અમદાવાદ : ભારતીય પ્રતિસ્પર્ધા આયોગના નજરે સ્ટીલના ભાવમાં મિલીભગત કરીને કરોડોની કમાણી કર્યાના કૌભાંડો ચઢયા છે. એક ગુપ્ત દસ્તાવેજ મુજબ, ટાટા સ્ટીલ, જેએસડબલ્યુ સ્ટીલ, સરકારી માલિકીની સેલ અને ૨૫ અન્ય કંપનીઓએ સ્ટીલના ભાવ નક્કી કરવામાં મિલીભગત કરી હતી અને પ્રતિસ્પર્ધા કાયદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું.ભારતીય પ્રતિસ્પર્ધા પંચ (સીસીઆઈ)એ ભાવ મિલીભગત માટે ૫૬ વરિષ્ઠ અધિકારીઓને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે.
આ ટોચના નામોમાં જેએસડબલ્યુના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સજ્જન જિંદાલ, ટાટા સ્ટીલના સીઈઓ ટી.વી. નરેન્દ્રન અને સેલના ચાર ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષોનો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યક્તિઓ ૨૦૧૫થી ૨૦૨૩ વચ્ચે વિવિધ સમયે આ ગેરરીતિ અને કથિત કૌભાંડમાં સામેલ હતા. ૬ ઓક્ટોબરના રોજના સીસીઆઈના આદેશને ટાંકીને એક મીડિયા અહેવાલમાં આ કથિત ગેરરીતિનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે.
નોંધનીય છે કે સ્ટીલ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલો આ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો કેસ છે. તપાસ ૨૦૨૧માં શરૂ થઈ હતી જ્યારે બિલ્ડરોના એક જૂથે તમિલનાડુ રાજ્યની કોર્ટમાં ફોજદારી કેસ દાખલ કર્યો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે નવ કંપનીઓ સ્ટીલનો સપ્લાય ઘટાડવા અને કિંમતો વધારવા માટે મિલીભગત કરી રહી છે.
૨૦૨૨માં રોઇટર્સે અહેવાલ આપ્યો હતો કે વોચડોગ એજન્સીએ કેટલીક નાની સ્ટીલ કંપનીઓની ઓફિસો પર દરોડા પાડયા હતા. તપાસને બાદમાં ૩૧ કંપનીઓ, ઉદ્યોગ જૂથો અને ડઝનબંધ અધિકારીઓ સુધી વિસ્તૃત કરવામાં આવી હતી. સીસીઆઈ નિયમો હેઠળ, અંતિમ નિર્ણય ન આવે ત્યાં સુધી કાર્ટેલ જેવા કેસોની માહિતી જાહેર કરવામાં આવતી નથી.
આ આદેશમાં સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખ છે કે આ કંપનીઓનું વર્તન ભારતીય સ્પર્ધા કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે અને ચોક્કસ વ્યક્તિઓ તેના માટે જવાબદાર છે.
ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ સ્ટીલ ઉત્પાદક દેશ છે. તેની ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થામાં, વધેલા માળખાકીય ખર્ચ સ્ટીલની માંગને વધારી રહ્યા છે.
કોમોડિટી કન્સલ્ટન્સી બિગમિન્ટ અનુસાર જેએસડબલ્યુ સ્ટીલનો ભારતમાં બજાર હિસ્સો ૧૭.૫ ટકા છે, ત્યારબાદ ટાટા સ્ટીલ ૧૩.૩ ટકા અને સેલ પાસે ૧૦ ટકા હિસ્સો છે.
સીસીઆઈ પાસે સ્ટીલ કંપનીઓને દરેક ગેરરીતિ માટે તેમના વાર્ષિક નફાના ત્રણ ગણા અથવા તેમના ટર્નઓવરના ૧૦ ટકા, બંનેમાંથી જે પણ વધારે હોય તે દંડ કરવાની સત્તા છે. અધિકારીઓને વ્યક્તિગત દંડ પણ થઈ શકે છે.
વોટ્સએપ ચેટ્સમાંથી મળ્યા પુરાવા
૨૦૨૧માં કોઈમ્બતુર કોર્પોરેશન કોન્ટ્રાક્ટર્સ વેલ્ફેર એસોસિએશને તમિલનાડુ કોર્ટમાં ફરિયાદ નોંધાવ્યા બાદ સીસીઆઈએ કેસ ખોલ્યો હતો. એસોસિએશને આરોપ લગાવ્યો હતો કે સ્ટીલ કંપનીઓએ માર્ચ ૨૦૨૧ સુધીના છ મહિનામાં ભાવમાં ૫૫ ટકાનો વધારો કર્યો હતો અને બિલ્ડરો અને ગ્રાહકોને સપ્લાય ઘટાડીને કૃત્રિમ રીતે ભાવમાં વધારો કર્યો હતો.
પબ્લિક પ્રોસિક્યુટરે દલીલ કરી હતી કે આ સ્પર્ધા-પ્રતિસ્પર્ધાનો મુદ્દો છે અને ન્યાયાધીશે સીસીઆઈને ફરિયાદ પર કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. એસોસિએશનના સભ્યો રોડ અને હાઇવે બાંધકામમાં સામેલ છે.
જુલાઈ ૨૦૨૫ના આંતરિક સીસીઆઈ દસ્તાવેજમાં જણાવાયું હતું કે અધિકારીઓએ સ્ટીલ પ્રોડક્ટોનું ઉત્પાદન કરતા પ્રાદેશિક ઉદ્યોગ જૂથો વચ્ચેના વ્હોટ્સએપ મેસેજોની તપાસ કરી હતી. આ મેસેજો સૂચવે છે કે તેઓ ભાવ નિર્ધારણ અને ઉત્પાદન ઘટાડામાં સામેલ હતા.
