અમદાવાદ : યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત પર લાદવામાં આવેલા ૨૫% પારસ્પરિક ટેરિફને ઘટાડીને ૧૮% કરવાની જાહેરાત કરી છે. આનાથી ભારત ૨૦% કરતા ઓછા યુએસ ટેરિફવાળા દેશોની યાદીમાં આવી ગયું છે. હવે, એવું લાગે છે કે બંને દેશો વચ્ચે ટૂંક સમયમાં વેપાર કરારની જાહેરાત કરવામાં આવશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ટેરિફ પરનો ‘યુ-ટર્ન’ કારણ વગરનો નથી. આ માટે ઘણા કારણો ટાંકવામાં આવી રહ્યા છે. સૌથી મોટું કારણ અમેરિકન લોકો પોતે છે. વાસ્તવમાં, અમેરિકામાં ફુગાવો ઘટયો નથી, ખાસ કરીને ટ્રમ્પ ટેરિફ કાર્યક્રમને કારણે. ટેરિફને કારણે વિદેશી માલસામાન, ખાસ કરીને ભારતીય ઉત્પાદનો, જે અમેરિકન જીવનશૈલીનો અભિન્ન ભાગ હતા, તેના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આના કારણે ટ્રમ્પ પર તેમના પોતાના લોકો તરફથી નોંધપાત્ર દબાણ આવ્યું હતું.
બીજી બાજુ, યુરોપ અને ભારત સાથે થયેલા વેપાર કરારોએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને આશ્ચર્યચકિત કર્યા છે. ગ્રીનલેન્ડ પર પણ યુરોપ અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં નોંધપાત્ર તિરાડ પડી છે, જેના કારણે ટ્રમ્પ અને અમેરિકા વૈશ્વિક મંચ પર એકલા પડી ગયા છે. આ પણ એક મહત્વપૂર્ણ કારણ છે. કેનેડા સાથે ભારતની નવી નિકટતા અને તાજેતરનો યુરેનિયમ સોદો પણ મહત્વપૂર્ણ પરિબળો છે.
ભારત-EU વેપાર કરાર, જેને ‘મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેને યુએસ ટેરિફમાં ઘટાડો કરવાનું સૌથી મોટું કારણ માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ કરારથી ૨ અબજ લોકોનું બજાર બન્યું છે, જે વિશ્વના કોઈપણ મોટા સોદા કરતાં મોટું છે.
જ્યારે અમેરિકાએ ભારત પર ૫૦% ટેરિફ લાદ્યો હતો, ત્યારે ભારતને નોંધપાત્ર નુકસાન થવાની ધારણા હતી, અને આ નુકસાન થયું હતું. ડેટા પર નજર કરીએ તો, જ્યારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ શરૂ થયું, ત્યારે એપ્રિલમાં ભારતની નિકાસ ૮.૪ અબજ ડોલર હતી, જે ડિસેમ્બરમાં ઘટીને ૬.૮૮ અબજ ડોલર થઈ ગઈ હતી. જાન્યુઆરીના આંકડા હજુ ઉપલબ્ધ નથી.
ભારત અને કેનેડા વચ્ચેની નિકટતા પણ વધી રહી છે. કેનેડાના રાષ્ટ્રપતિ માર્ક કાર્નીએ પણ ભારત તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. તાજેતરમાં, અહેવાલો બહાર આવ્યા છે કે કાર્ની માર્ચમાં ભારતની મુલાકાત લઈ શકે છે, જેના પગલે બંને દેશો વચ્ચે નવેમ્બર ૨૦૨૫થી અટકેલા વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ શકે છે. નોંધપાત્ર રીતે, કાર્નીની મુલાકાત દરમિયાન, કેનેડા ભારત સાથે ૨૫,૦૦૦ કરોડના યુરેનિયમ સોદા પર પણ હસ્તાક્ષર કરી શકે છે.
ડિસેમ્બરમાં યુએસ ફુગાવો ૨.૭% પર સ્થિર રહ્યો હતો, જે દર્શાવે છે કે ભાવ વધારાને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, તે ફેડરલ રિઝર્વના સહનશીલતા સ્તરથી ઉપર છે.
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનું વેપાર યુદ્ધ કંઈ નવું નથી. તાજેતરમાં, ચીને તેના નિકાસ આંકડા જાહેર કર્યા, જેનાથી માત્ર અમેરિકા જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વને આશ્ચર્ય થયું. અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૫ સુધીમાં ચીની નિકાસ ૧ ટ્રિલિયન ડોલરને વટાવી જશે.
ચીની નિકાસ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં ચીનનો હિસ્સો ઘટાડવા માટે, યુએસને ડ્રેગનને બદલવાની શક્તિ ધરાવતા દેશની જરૂર છે. આ સંદર્ભમાં, ભારત એક એવું નામ છે જે કોરોમા મહામારીમાંથી ઉભરી આવ્યું હતું. આ માટે, ભારતીય ઉત્પાદનોની પહોંચ અને મુખ્ય વૈશ્વિક દેશો તરફથી સમર્થન મહત્વપૂર્ણ છે.
