મુંબઈ : અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે ક્રુડ તેલની આયાત પર નિર્ભર દેશોને મોટા આંચકા લાગ્યા છે ત્યારે અલ નિનોના જોખમે તાપમાનમાં વધારો તથા હવામાન સૂકુ રહેવાની શકયતા વધારી દેતા ભારત સહિત એશિયાના દેશો સામે ક્રુડ ઓઈલ બાદ હવે ફુગાવાનું નવું જોખમ ઊભરી રહ્યું છે. ખાતરના ઊંચે ગયેલા ભાવની અસર વર્ષના આગામી છ મહિનામાં જોવા મળવાનું શરૂ થશે.
એશિયાના મોટાભાગના દેશોમાં ફુગાવો હાલમાં અનેક વર્ષોની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. પરિવહન, લોજિસ્ટિક તથા યુટિલિટી ખર્ચને કારણે ફુગાવો વધી ગયો છે.
એશિયામાં ફિલિપાઈન્સમાં ફુગાવો વધી સાત ટકા અને પાકિસ્તાનમાં ૧૧ ટકાથી પણ વધી ગયો છે.
અલ નિનોને કારણે વર્તમાન વર્ષના પાછલા ગાળામાં હવામાન સૂકુ તથા ગરમ રહેવાની શકયતાથી ફુગાવાની સ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે. એશિયાના મોટાભાગના દેશોમાં રિટેલ ફુગાવામાં ખાદ્ય પદાર્થોનું વેઈટેજ ૪૫થી ૫૦ ટકા જેટલું રહે છે.
ઊંચા વેઈટેજને કારણે આ દેશો ખાદ્ય પદાર્થના ઊંચા ભાવ સામે નબળા પડે છે.
વર્તમાન વર્ષમાં એશિયામાં ખાદ્ય પદાર્થનો ફુગાવો ઊંચે જવાનીશકયતા છે. ભૌગોલિકરાજકીય જોખમો, ખાતર પૂરવઠામાં ખલેલ તથા હવામાનની અનિશ્ચિતતા આવનારા મહિનાઓમાં ખાદ્ય પદાર્થનો એકંદર ફુગાવો ઊંચો જાળવી રાખશે તેવી પણ અર્થશાસ્ત્રીઓ વતિ ધારણાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
ઘરઆંગણે ખાદ્ય પદાર્થોનો પૂરવઠો જાળવી રાખવા સરકારો જો નિકાસ પર અંકૂશો મૂકશે તો સ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે એવો પણ મત પ્રવર્તી રહ્યો છે.
મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષને કારણે ખાતરના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાની ખાદ્ય પદાર્થની કિંમતો પર અસર વર્તમાન વર્ષના પાછલા છ મહિનામાં જોવા મળશે તેવી પણ ધારણાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
દરમિયાન એપ્રિલમાં ખાદ્ય પદાર્થના વૈશ્વિક ભાવ ત્રણ કરતા વધુ વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયા હતા. યુનાઈટેડ નેશન્સનો ફૂડ કોમોડિટી ભાવનો ઈન્ડેકસ ૧.૬૦ ટકા વધ્યો છે. વનસ્પતિ તેલ તથા કડધાન્યની કિંમતો વધતા ઈન્ડેકસમાં વધારો થયો છે.
